اصول اخلاقی انتشار مقاله

باسمه تعالی

آنچه باید نویسندگان محترم بدانند:

  • نویسنده باید درپژوهش خود از هر نوع رفتار غیر اخلاقی پژوهشی از قبیل: جعل داده ها، تحریف داده ها، سرقت علمی، بهره گیری از دیگران برای انجام پژوهش و ذکر نام خود به عنوان نویسنده، ارسال مجدد مقاله یا بخشی از مقاله خود که در نشریات داخلی یا خارجی به چاپ رسیده است، پرهیز کند.
  • مسئولیت نهایی محتوای مقاله بر عهده نویسنده (یا نویسندگان) مقاله است .
  • نویسنده نباید مقاله یا بخشی از آن را هم زمان به نشریه دیگری یا برای ارائه در کنفرانس یا موارد مشابه ارسال کرده باشد. در صورت مشخص شدن این موضوع، مقاله از روند مجله خارج شده و مطابق مقررات با نویسندگان برخورد خواهد شد.
  • مقاله باید از هر نوع سرقت علمی (از آثار خود یا دیگران، اعم از نقل عبارت یا نقل به مضمون یا سرقت ایده دیگران بدون استناد) عاری باشد و نویسندگان موظفند قبل از ارسال مقاله به مجله، از درستی و صحت کار خود مطمئن باشند.
  • نویسندگان موظف‌اند هرگونه تضاد منافعی را که احتمالا بر نتیجه پژوهش و یا تفسیر یافته‌های آنها تأثیرگذار بوده و یا باعث تعارض احتمالی با منافع سایر مؤسسات یا افراد باشد را به صورت شفاف مطرح کنند. 
  • در صورت وجود منابع مالی حامی پژوهش کاملا باید روشن و شفاف باشد (برای دریافت فرم عدم تعارض منافع، به بخش راهنمای نویسندگان رجوع کنید.
  • اگر نویسنده‌ای در هر مرحله (قبل از انتشار یا بعد از انتشار مقاله) متوجه اشتباه یا بی‌دقتی مهمی در اثر خود شود، موظف است مراتب را به‌سرعت به مجله اطلاع دهد.
  • نویسنده مسئول باید همزمان با ثبت مقاله، اسامی و اطلاعات همه نویسندگان همکار را نیز در سامانه ثبت کند.
  • تغییر اسامی نویسندگان همکار و نویسنده مسئول تا قبل از مشخص شدن نتیجه داوری و آن هم با تاییدیه و امضای همه نویسندگان امکان پذیر است، بعد از پذیرش مقاله به هیچ وجه امکان تغییر اسامی نویسندگان، ترتیب نویسندگان و نویسنده مسئول امکان پذیر نمی باشد.
  • لازم است فرم تعهد نامه توسط همه نویسندگان مقاله امضاء و همراه با مقاله ارسال گردد. مسئولیت درستی محتوای مقاله با همه نویسندگان است . (برای دریافت فرم، به بخش راهنمای نویسندگان مراجعه کنید.)
  • مقاله باید از هر نوع تبعیض نژادی، قومی، جنسیتی و سیاسی عاری باشد.
  • برای رعایت محرمانه بودن فرایند ارزیابی، نویسندگان باید در مقاله از ارائه هر گونه اطلاعاتی که  منجر به شناخته شدن آنها شود، پرهیز کنند.
  • استفاده از جداول، تصاویر، نمودارها و پرسشنامه تدوین‌شده توسط دیگران، در مقاله یا گزارش پژوهشی، مستلزم ارجاع به متن اصلی است.
  • استناد به منابع معتبر: منابع استفاده شده در تدوین مقاله، باید موثق و معتبر باشند و نباید از منابع مشکوک یا فاقد اعتبار علمی استفاده یا به آنها استناد کرد.
  • چنانچه نویسنده گان مقاله‌ در هر مرحله از بررسی مقاله و قبل از انتشار تصمیم به بازپس گیری مقاله از مجله بگیرند، باید این درخواست با امضاء و تایید همه نویسندگان از طریق سامانه به مجله ارسال گردد. نویسندگان موظف به پرداخت و جبران همه هزینه های صرف شده در مورد مقاله هستند.
  • بعد از انتشار مقاله، نویسندگان صرفا در صورت وجود خطا و اشتباهات غیرقابل اصلاح در مقاله، می توانند تقاضای حذف مقاله را از مجله داشته باشند. این درخواست باید با امضاء و تایید همه نویسندگان و ذکر همه دلایل درخواست حذف مقاله به مجله ارسال گردد. هیات تحریریه بعد از بررسی دلایل تصمیم گیری خواهد کرد. همچنین بعد از حذف مقاله، در اولین شماره جاری مجله دلایل این اتفاق توسط سردبیر به جامعه علمی اعلام خواهد شد.

فصلنامه تحقیقات کاربردی در حوزه قرآن و حدیث در زمینه مباحث اخلاقی و قانونی پژوهش از اصول و ضوابط کمیته اخلاق بین المللی نشر (COPEپیروی خواهد نمود.

 

آنچه باید داوران محترم بدانند:

  • داوران باید مقالات را به طور عینی، بی طرف و عادلانه ارزیابی کنند و از جهت‌گیری‌های شخصی در توصیه‌ها و قضاوت‌های خود اجتناب کنند.
  • داوران باید به محرمانه بودن فرایند ارزیابی احترام بگذارند و نباید اطلاعات مربوط به مقاله را قبل، حین و بعد از داوری در اختیار دیگران قرار دهد.
  • داور می بایست بلافاصله پس از بررسی خلاصه مقاله، سردبیر نشریه را از تصمیم خود در مورد پذیرش یا عدم پذیرش داوری (به دلیل نبودن موضوع مقاله در حوزه کار داور، کمبود وقت یا ...) مطلع نماید. و در صورت پذیرش داوری، مقاله را در زمان مقرر داوری کند.
  • داوران باید با بررسی محتوایی و کیفی مقاله، به سردبیر و اعضای هیأت تحریریه در پذیرش یا رد مقاله کمک نموده و با ارسال اصلاحیه به نویسندگان، در ارتقای سطح کیفی مقاله و مجله سهیم ‌باشند.
  • اگر مقاله خارج از حوزه تخصص داور است، باید از ارزیابی آن امتناع ورزد.
  • داوری مقالات می بایست بر اساس مستندات علمی و استدلال کافی باشد و با وضوح و روشنی بیان شود و از دخالت دادن مسائل قومی، ملیتی، نژادی، سیاسی، مذهبی و جنسیتی در داوری پرهیز شود.
  • داوران موظف‌اند منابعی را که نویسنده به آنها ارجاع داده شناسایی و بررسی نمایند.
  • داوران موظف‌اند درصورت مشاهده هر گونه شباهت یا هم‌پوشانی بین اثر ارسالی و مقاله‌ای دیگر، مراتب را به سردبیر اطلاع دهند.
  • داوران نباید از اطلاعات یا ایده‌هایی که در فرایند ارزیابی به دست آورده‌اند، برای منافع شخصی استفاده نمایند. 
  • لازم است از ارزیابی مقالاتی که از نظر آنها مشمول تضاد منافع اعم از منافع مشترک مالی، سازمانی، شخصی و یا هرگونه ارتباط یا پیوندهای دیگر با شرکت‌ها، نهادها یا افراد مرتبط با مقالات است، امتناع کنند.
  • داوران در صورت آگاهی از هویت نویسنده، بدون اجازه سردبیر نباید مستقیما وارد بحث و ارتباط با وی شوند.
  • در صورتی که داوران مقاله متوجه شدند مقاله برای نشریه دیگری ارسال شده است یا اینکه مقاله برگرفته از آثار چاپ شده یا چاپ نشده دیگران است، باید سردبیر را در جریان قرار دهند.
  • داوران باید از بکارگیری عبارات توهین آمیز، خشن و غیر علمی در داوری پرهیز کنند.
  • داوران نباید داوری مقاله را بدون اطلاع سردبیر،  به شخص دیگری واگذار کنند.

اصول اخلاقی انتشار مقاله

 

«این نشریه با احترام به قوانین اخلاق در نشریات تابع قوانین کمیتۀ اخلاق در انتشار(COPE) می باشد و ازآیین نامه اجرایی قانون پیشگیری ومقابله باتقلب درآثارعلمی پیروی می نماید»

 


    نظامنامه اخلاقیات برای تحقیقات و انتشارات علمی
 به منظور احقاق عدالت در تحقیقات و انتشارات علمی نظامنامه ای طراحی و تدوین شده است که رفتار علمی و آکادمیک تمامی افراد مربوطه را تضمین میکند. این نظامنامه در سه زیرمجموعه ی نویسنده، ویراستار، و بازنگر تنظیم گردیده است.


     نظامنامه اخلاقیات برای نویسندگان:
 اصالت: در این قسمت بر اهمیت نوآوری و اصالت مقالات تاکید شده است. قوانینی که برای این بخش تنظیم گردیده نویسنده را از ارائه ی مقالات چاپ شده در مجلات دیگر و یا ارائه ی مجدد مقالاتی که توسط هیات داوری مجله رد شده اند و یا شرایطی از این قبیل منع کرده است. در عین حال در شرایط خاصی ارائه ی مجدد مقالات ممکن میباشد.
سرقت ادبی: در این قسمت تمامی مصادیق سرقت ادبی که در مقالات ارائه شده میباشند از طرف ویراستاران مجله مورد بررسی دقیق قرار خواهد گرفت و طبق قوانین و ضوابط برخورد مقتضی صورت خواهد گرفت.
منافع مشترک: قبل از ارائه مقاله، نویسنده میبایست منابع طرح مالی را تبیین کند. این گونه از قوانین تمامی افراد دخیل در نگارش مقاله را در بر میگیرد و افراد موظفند از ارائه مقالات در شرایطی که منافع مشترک بین هیات نویسنده و هیات داوری و بازنگری وجود دارد اجتناب نموده و بر طبق موازین تغییرات لازم را در پروسه ارائه مقاله اعمال نمایند.
بازنگری کارشناسانه: در این مرحله مقالات مورد بازنگری کارشناسانه قرار میگیرند با تاکید بر اینکه هیچ یک از طرفین ارائه دهنده و هیات بازنگری اطلاعاتی از هویت فرد مقابل پیدا نخواهند کرد. این قانون، بازنگری مقالات در صورت کشف هویت طرفین را منع کرده است.
ظرافت یا دقت: در این قانون نویسندگان مقالات در برابر محتوای ارائه شده در مقالات مسئول شناخته شده اند. نویسندگان نه تنها باید اطلاعات کافی و دقیقی را که در محتوای ذکرشده در مقالات موجود است ارائه دهند بلکه در صورت آگاهی از هرگونه کاستی و ایراد در نگارش میبایست ویراستار را در جریان کامل بگذارند.
هویت نویسندگان: این قوانین بیانگر اصول معرفی نویسندگان بر اساس میزان و نحوه مشارکت در نگارش، تهیه، و تدوین مقالات میباشد. در هنگام ارائه مقاله، نویسنده مسئول میبایست یک نسخه از مقاله را به تمامی نویسندگان مقاله ارسال نماید.
حقوق بشر: بر طبق قانون و نظامنامه اخلاقیات در هر مرحله از ارائه مقالات میبایست قوانین حقوق بشر اعم از زندگی خصوصی، آزادی، و سایر حقوق فردی اشخاص در نظر گرفته شود.
وقت شناسی: تمامی امور مربوط به ارائه مقالات باید در چهارچوب محدودیت های زمانی معین انجام گیرد. در صورتی که به دلایلی نیاز به افزایش زمان برای نگارش احساس میشود باید با هماهنگی و اجازه ویراستار به زمان نگارش و ارائه مقاله افزوده شود.

     نظامنامه اخلاقیات برای ویراستاران:
 علاوه بر قوانین مربوط  به وقت شناسی، ظرافت، و بازنگری کارشناسانه قوانینی نیز برای ویراستاران تنظیم شده است.
 استقلال: ویراستاران باید از هرگونه دخالت و اعمال قلم و سلیقه در نگارش مقالات خودداری نمایند.
تعصب: ویراستاران باید از هرگونه عملی که بصورت متعصبانه محتوای علمی را تحت الشعاع قرار دهد و تغییرات جهت گیرانه ای در محتوا ایجاد کند اجتناب کنند.
محرمانگی: تمامی روند های اداری و رسمی باید در چهارچوب حفظ اطلاات محرمانه پروسه ی ارزیابی قرار بگیرند. تنها در شرایطی  که مجوز لازم از طرف ویراستاران صادر شود قانون مربوط به گمنامی ویراستاران میتواند شکسته شود.
کیفیت ارزیابی: حداقل دو تن از ویراستاران برای اظهار نظر و ارزیابی مقاله دعوت خواهند شد. برای بهینه سازی عملکرد مجله، اینگونه امتیازات و نمرات بصورت دوره ای توسط ویراستاران مورد بررسی قرار خواهند گرفت.
کیفیت تصمیمات: ویراستاران میبایست نظرات خود را بصورت مستند و واضح در یک نامه با بهترین کیفیت علمی در اختیار نویسندگان قرار دهند.
صلاحیت: مسئولیت گزینش هیات ویراستاری و اختیارات و صلاحیت های اشخاص بر دوش ویراستاران است. ویراستاران میبایست تمامی اصول وحقوق مربوط به نویسندگان، ویراستاران و غیره را در نظر گرفته و میزان اختیارات و صلاحیت ها را تعیین نمایند.
کارکرد: ویراستار مسئول تنظیم و طراحی ضریب کارکرد مجله میباشد. این امر بر اساس سطح پذیرش مقالات، دوره های انتشار و هرگونه امور دیگری مربوط به پذیرش و چاپ مقالات انجام میگردد.


      نظامنامه اخلاقیات برای بازنگران:
 علاوه بر حیطه های قانونی مشترک با نویسندگان و ویراستاران، بازنگران نیز از قوانین منحصر به خود برخوردار هستند. 
روابط دوسویه: از محققینی که مقالات خود را به مجله ارائه میکنند انتظار میرود که دعوت مجله را مبنی بر ارزیابی مقالات دیگر بپذیرند.
حق عدم پذیرش ارزیابی: در شرایطی که فردی خود را از لحاظ قانونی و علمی توانا یا مجاز نمیابد و صلاحیت کافی برای ارزیابی حیطه ها و مقالات خاص ندارد میبایست امتناء خود را از بازنگری غیر علمی و غیر اصولی اعلام دارد.

 

کد های عملیاتی و کنش های نمونه کمیته ی اخلاقیات انتشار

  • ویراستاران

 سردبیران موظف به برآوردن نیاز خوانندگان و نویسندگان، تلاش مداوم در جهت ارتقاء مجله، تضمین کیفیت مطالب منتشر شده، آزادی بیان، انسجام ذخائر علمی و موارد مشابه میباشند.

  • خوانندگان

 خوانندگان موظف به شناخت سرمایه گزاران حوزه ی پژوهش میباشند.

  • تعامل با نویسندگان

 سردبیر باید تصمیماتی که مبنی بر قبول یا رد یک مقاله است را بر اساس اهمیت، نوآوری، شفافیت و اعتبار مقاله بگذارد. همچنین غیر از مواقع ضروری بر تصمیم خود پایدار باشند. باید همواره قابلیت دفاع از اظهارات خود را داشته و دستور العملی را برای نویسندگان فراهم کند.

  • تعامل با بازنگران

 سردبیر باید راهنما و دستور العمل و قوانینی را برای بازنگران فراهم کند و آن را مرتبا به روز نمایی کند. ضمنا باید سیستمی را فراهم نماید که در آن اصل محرمانگی هویت ها رعایت شود.

  • تعامل با اعضای هیات ویراستاری:

 سردبیر باید راهنما و دستور العمل و قوانینی را برای ویراستاران فراهم کند و آن را مرتبا به روز نمایی کند.

  • تعامل با دانشگاه بین المللی امام خمینی

 این تعامل اساسا بر اساس قوانین استقلال ویراستاری میباشد به این معنا که انتشار هر مقاله ای باید بدون دخالت دانشگاه صورت پذیرد. این تعامل از طریق قراردادهایی تثبیت شده است و با کد های عملیاتی و کنش های نمونه کمیته ی اخلاقیات انتشار مطابق میباشد.

  • فرایند های بازنگری ویراستاری و کارشناسانه

  ویراستاران باید این اطمینان را ایجاد کنند که تصمیمات عادلانه و غیر متعصبانه و در دراز مدت گرفته میشوند. در این قانون نیز همانند تعامل با بازنگران ویراستاران باید سیستمی را فراهم نماید که در آن اصل محرمانگی هویت ها رعایت شود.

  • تضمین کیفیت

 ویراستاران باید تمام تلاش خود را برای تحقق استانداردهای کیفیت انجام دهند.

  • حفاظت از اطلاعات اشخاص

 فارغ از هرگونه آیین نامه داخلی ویراستاران موظف به حفاظت از اطلاعات شخصی و خصوصی افراد میباشند. فقط در شرایطی که منافع جمعی و عمومی تحت الشعاع قرار بگیرد و این منافع بر مضرات احتمالی غلبه کند میتوان اینگونه اطلاعات را منتشر کرد.

  • تشویق به تحقیق اخلاق مدارانه

 ویراستاران باید نه تنها بر اساس قوانین بین المللی که توسط ارگانهای خاصی همچون AERA و BERA تایید میشوند مقالات را منتشر کنند بلکه نباید به تاییدیه بسنده کرده و میبایست صحت این تاییدیه را مورد ارزیابی قرار دهند.

  • مهار کردن هرگونه اختلال عملکرد

 این موضوع هر دو گروه مقالات منتشر شده و نشده را دربر میگیرد. پذیرش یا عدم پذیرش مقالات باید در چهارچوب کنترل اینگونه اختلالات و بر اساس کد های عملیاتی و کنش های نمونه کمیته ی اخلاقیات انتشار بوده و پاسخ مناسبی برای افرادی که تحت تاثیر این اختلالات هستند فراهم کنند و در صورت عدم موفقیت بررسی و پیگیری این موضوع را به افرادی با اختیارات بالاتر بگذارند و در پیدا کردن راه حل مناسب پافشاری کنند.

  • تضمین انسجام پیشینه علمی

 تمامی بیانیه های ابهام آمیز و مورد ایراد میبایست در اسرع وقت تصحیح و مطابق با کد های عملیاتی و کنش های نمونه کمیته ی اخلاقیات انتشار گردد.

  • مالکیت معنوی

 ویراستاران باید به قوانین مربوط به مالکیت معنوی آگاه باشند و بر این اساس در تعامل با دانشگاه بین المللی امام خمینی از هر گونه تخلف در این زمینه جلوگیری به عمل آورند.

  • تشویق مناظرات

 ویراستاران باید پذیرای انتقادات بوده و برای افرادی که مورد انتقاد قرار میدهند اجازه و فرصت دفاع و پاسخگویی فراهم نمایند.

  • شکایات

 پاسخگویی به شکایات باید بصورت مستمر انجام شده و پاسخ مجدد برای طرح شکایت افرادی که از پاسخ ابتدایی قانع نشده اند فراهم شود. این موضوع باید با قوانین کد های عملیاتی و کنش های نمونه کمیته ی اخلاقیات انتشار مطابق باشد.

  • توجه به امور بازرگانی

 باید سیاستها و سیستمهایی بر مبنای محتوای مجله از سوی مجلات اتخاذ شوند که اختلالی در تصمیمات ویراستاری ایجاد نکنند.

  • شکایات و پژوهش خواهی

 در این زمینه ویراستاران باید بر اساس نمودار گردشی کد های عملیاتی و کنش های نمونه کمیته ی اخلاقیات انتشار عمل کنند و تا رسیدن به راه حل مناسب از پاسخگویی به شکایات امتناع نکنند.

  • قوانین مربوط به حق نشر

 تمامی نویسندگان باید از حق انتخاب در دسترس قرار دادن مقالات تحت عبارت Creative Commons Attribution NonCommercial (CC BY NC)  بهره مند شوند که مجوز استفاده و انتشار مطالب را تحت حقوق نشر صادر میکند.

  • رضایت آگاهانه

 تمامی شرکت کنندگان در امور چاپ مقالات از حق و حریم خصوصی بهره مند هستند و هیچ فردی اجازه نقض این حقوق را مگر در شرایطی که رضایت آگاهانه افراد کسب شده باشد ندارد. این موضوع میبایست قبل از انتشار مقالات بررسی و تامین گردد. رضایت بر طبق قوانین و اصول محلی میبایست بصورت مکتوب فراهم گردد.