قرآن و علوم اجتماعی

قرآن و علوم اجتماعی

تربیت اقتصادی در نظام معیار اسلامی از منظر قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکترای اقتصاد ، دانشگاه خوارزمی ، تهران ، ایران
چکیده
یکی از مهمترین عرصههای تعاملی در نظام اسالمی تعامالت در حوزه اقتصادی
است و بسیاری از دیگر روابط افراد متأثر از آن است. نحوه صحیح تنظیم روابط
اقتصادی در جامعه مبتنی بر منبعی قابلاعتماد از ضرورتهایی است که عدم
رعایت آن خسارتهای جبرانناپذیری را در پی خواهد داشت. قرآن کریم بهعنوان
محوریترین منبع اسالمی توجه به معیشت و تدبیر آن را اصلی مهم در زندگی
افراد میشمارد. در این نوشتار محقق در پی برشمردن مهمترین مؤلفههای مؤثر
در تربیت اقتصادی از منظر قرآن کریم با هدف درآمدی بر طرحریزی الگویی
برای تربیت اقتصادی در نظام معیار اسالمی است که به روش توصیفی-تحلیلی
ضمن بررسی آیات مرتبط با بحث اقتصاد و تفاسیر موجود مرتبط با آن بهویژه
تفسیر شریف المیزان مؤلفههای بینشی، گرایشی و کنشی استخراج گردیده است.
یافتههای پژوهش نشان میدهد ایمان به مالکیت مطلقه خداوند، معاد باوری،
باور به کرامت و خالفت الهی، اعتقاد به رزاقیت الهی و نگرش ابزاری به مال
دنیا از مؤلفههای بینشی تربیت اقتصادی است. عدالت محوری، قناعت و زهد،
اعتدال و میانهروی و مؤلفههای کنشی تربیت اقتصادی پرداخت وجوهات شرعی،
سعی و تالش برای کسب روزی، داشتن برنامه اقتصادی در زندگی، روحیه کار و
خدمترسانی، تدبیر در سرمایهگذاری، روحیه قناعت در زندگی، روحیه فقرزدایی
و رسیدگی به محرومان نیز مؤلفههای گرایشی تربیت اقتصادی است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Economic Education in the Islamic Standard system from the Perspective of the Holy Quran

نویسنده English

Hamid Mahjour
PhD student in Economics, Kharazmi University, Tehran, Iran
چکیده English

One of the most important areas of communication in the Islamic system is the relations in the economic field, and many other relationships of people are affected by that. The most correct way to organize economic relations in society is based on a reliable source of necessities, the non-compliance of which will result in to irreparable damage. The Holy Qur’an, as the most central Islamic source, considers the attention to management of livelihood as an important principle in people’s lives. In this article, the researcher seeks to enumerate the most important effective components in economic education from the perspective of the Holy Quran, with the aim of planning a model for economic education in the Islamic standard system, with a descriptive and analytical method. By examination of the verses related to the science of economics and the existing interpretations related to it, especially the interpretation of Al-Mizan, three components of “cognitive”, “attitudinal” and “behavioral” have been extracted.
The findings of the research show that faith in the absolute ownership of God, belief in resurrection, belief in divine dignity and caliphate, belief in divine sustenance, and instrumental attitude towards worldly wealth are among the cognitive components of economic education. Focusing on justice, contentment, asceticism and moderation, the spirit of contentment in life, the spirit of removing poverty and caring for the poor, are among the emotional and attitudinal component of economic education. And giving charity for the sake of God, trying to earn a living, having an economic plan in life, the spirit of work and service and prudence in investment, are the behavioral components of economic education.

کلیدواژه‌ها English

Economic Education
Islamic Standard System
Cogtitive Components
Attitudinal Components
Behavoral Components
the Holy Quran
*قرآن کریم.
*نهجالبالغه.
 - آذرنوش، آذرتاش، )1391(، فرهنگ معاصر عربی به فارسی، تهران، فرهنگ معاصر.
 - ابنبابویه، محمد بن علی، )1367(، من الیحضره الفقیه، جلد ،3 ترجمه: علیاکبر غفاری و
محمدجواد غفاری و صدر بالغی، چاپ اول، تهران، نشر صدوق.
 - ابن منظور، محمد بن مکرم، )1414 ق(، لسان العرب، جلد ،12 چاپ اول، بیروت، دار احیاءالتراث
العربی.
 - ابیالحدید، فخرالدین ابوحامد، )1393(، شرح نهج البالغه، تهران، مدبر.
 - تمیمى آمدى، عبد الواحد بن محمد )1401 ق(، غررالحکم، قم، دفتر تبلیغات اسالمی.
 - راغب اصفهانی، حسین بن محمد، )بیتا(، معجم مفردات الفاظ القرآن، بیروت، دارالتعارف.
 - افالطون، )1354(، قوانین، ترجمه: محمدحسن لطفی، تهران، کاویان.
 - ایروانی، جواد، )1384(، اخالق اقتصادی از دیدگاه قرآن، مشهد، دانشگاه علوم اسالمی رضوی.
 - ایمانی، محسن، )1391(، »تربیت اقتصادی در راستای تحقق تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه
ایرانی«، پیوند، شماره 390 و ،391 ص .16-15
 10-باقری، خسرو، )1389(، درآمدی بر فلسفه تعلیم و تربیت جمهوری اسالمی ایران، چاپ دوم، جلد
دوم، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
 11-پیغامی، عادل، تورانی، حیدر، )1390(، »نقش برنامه درسی اقتصاد در برنامه تعلیم و تربیت
رسمی و عمومی دنیا، ارائه یک برنامه عمل برای یک برنامه درسی مغفول«، فصلنامه نوآوری های
آموزشی9،)37(.52-3،
 12-جعفری، یعقوب، )1376(، تفسیر کوثر، ج ،5 قم، مؤسسه انتشارات هجرت.
 13-جوادی آملی، عبدالله، )1369(، کرامت در قرآن، چاپ سوم، تهران، مرکز نشر فرهنگی رجاء.
 14-جوادی آملی، عبدالله، )1384(، بنیان مرصوص امام خمینی )ره(، چاپ هشتم، قم، مرکز نشر
اسراء.
 15-جوادی آملی، عبدالله، )1388 الف(، تسنیم، ج ،1،7،8،9،12،15 چاپ دوم، قم، مرکز نشر اسراء.
 16-جوادی آملی، عبدالله، )1388 ب(، شمیم والیت، چاپ پنجم، قم، مرکز نشر اسراء.
 17-جوادی آملی، عبدالله، )1389 الف(، انتظار بشر از دین، چاپ ششم، قم، مرکز نشر اسراء.
 18-جوادی آملی، عبدالله، )1389 ب(، تسنیم، ج ،4 چاپ ششم، قم، مرکز نشر اسراء.
 19-جوادی آملی، عبدالله، )1389 ج(، جامعه در قرآن، چاپ سوم، قم، مرکز نشر اسراء.
 20-حر عاملی، محمد بن حسین، )1392(، وسائل الشیعة، جلد ،6 تهران، نشر آصف.
 21-دورکیم، امیل، )1391(، تربیت و جامعهشناسی، ترجمه: فریدون سرمد، چاپ یکم، تهران،
کندوکاو.
 22-ساروخانی، باقر، )1378(، روشهای تحقیق در علوم اجتماعی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و
78 فصلنامه علمی قرآن و علوم اجتماعی سال دوم/ شماره 4 / زمستان /1401 پیاپی 8
مطالعات.
 23-ساموئلسن، پل، هاوس، نورد، )1388( اصول علم اقتصاد، مترجم: مرتضی محمدخان، تهران،
شرکت انتشارات علمی و فرهنگی
 24-سیف، علیاکبر، )1388(، روانشناسی پرورشی نوین: روانشناسی یادگیری و آموزش، چاپ ششم،
تهران، دوران.
 25-طباطبایی، محمدحسین، )1374( ترجمه تفسیر المیزان، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی،
چاپ ،5 قم، دفتر انتشارات اسالمی جامعهی مدرسین حوزه علمیه قم.
 26-طباطبایی، محمدحسین، )1353(، خالصه تعالیم اسالم، به کوشش داوود الهامی، تهران، کعبه.
 27-طریحی، فخرالدین بن محمد، )1362(، مجمع البحرین، تهران، مرتضوی.
 28-طغیانی، مهدی، پیغامی، عادل، )1395(، تعلیم و تربیت اقتصادی، جلد اول تهران، دانشگاه امام
صادق )علیهالسالم(.
 29-عالقهبند، علی، )1389(، مقدمات مدیریت آموزشی، چاپ سیوهفتم، تهران، نشر روان.
 30-علمالهدی، جمیله، )1391(، نظریه اسالمی تعلیم و تربیت )مبانی آموزش رسمی(، چاپ اول،
دانشگاه امام صادق علیهالسالم، تهران.
 31-کلینی، محمد بن یعقوب بن اسحاق، )1407 ق(، الکافی، مصحح: علیاکبر غفاری و محمد
آخوندی، چاپ چهارم، تهران، دار الکتب اإلسالمیة.
 32-مبانی نظری سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، )1390(، تهران، انتشارات شورای عالی انقالب
فرهنگی.
 33-مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی، )1403 ق(، بحاراالنوار الجامعة لدرر أخبار األئمة األطهار،
چاپ دوم، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
 34-مصباح یزدی، محمدتقی، )1390(، فلسفه تعلیم و تربیت اسالمی، تهران، مؤسسه فرهنگی مدرسه
برهان.
 35-مطهری، مرتضی، )1377(، مجموعه آثار، ج ،27 تهران، صدرا.
 36-مکارمشیرازی، ناصر با همکاری جمعی از نویسندگان، )1371(، تفسیر نمونه، جلد ،1 چاپ اول،
تهران، دارالکتب االسالمیه.
 37-میرمعزی، سید حسین، )1391(، اقتصاد کالن با رویکرد اسالمی، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و
اندیشه
.Viking :bridgeCam .Analysis Content to Approach Acomputer :Inquirer General Te,)1996 (,P ,Stone 3

  • تاریخ دریافت 11 مرداد 1401
  • تاریخ بازنگری 26 اردیبهشت 1402
  • تاریخ پذیرش 28 تیر 1402