تحلیل قرآن بنیان موانع تربیت سیاسی _ اجتماعی از بُعد انحراف‌های رفتاری و راه‌حل‌های آن

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، میبد، ایران ( نویسنده مسئول)

2 کارشناس ارشد علوم قرآنی،دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکده علوم قرآنی قم ، ایران

چکیده

مسئله تربیت سیاسی _ اجتماعی، ازجمله مسائل حیاتی موردتوجه دین اسلام بوده که از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ اما همواره موانع و آسیب‌هایی بر سر راه آن بوده‌اند که این موانع را می‌توان از ابعاد مختلف انحرافات اعتقادی، اقتصادی، اخلاقی، رفتاری و...موردبررسی قرارداد. یکی از مهم‌ترین این انحرافات که به‌عنوان مانع در مقابل تربیت سیاسی _ اجتماعی قرارگرفته، نوع رفتاری آن است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی موانع انحراف‌های رفتاری در تربیت سیاسی _ اجتماعی و یافتن راه‌های حل آن از منظر قرآن کریم و روایات بوده است که بر همین اساس بنیادی‌ترین پرسش این پژوهش ازاین‌قرار است که «موانع انحراف‌های رفتاری در تربیت سیاسی _ اجتماعی کدم‌اند؟ و چه راهکارهایی ازنظر قرآن کریم و روایات برای حل آن‌ها وجود دارد؟» گردآوری اطلاعات در این نوشتار به شیوه‌ی کتابخانه‌ای بوده و پردازش آن‌ها با روش توصیفی- تحلیلی انجام پذیرفته است. یافته‌های این پژوهش نشان داد که هواپرستی، قساوت و تبعیت از فاسدان و تقلید کورکورانه مهم‌ترین انحراف‌های رفتاری بر سر راه تربیت سیاسی_ اجتماعی است. در قرآن کریم و روایات راه‌هایی مانند بصیرت آفرینی و صداقت رفتار، ایجاد الفت با سخاوت و بخشندگی، حفظ قدرت مبنی بر غیرت و شجاعت و خدمت‌رسانی به مردم با اجتناب از روحیه جاه‌طلبی برای کارگزاران حکومتی ارائه‌شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Qur'an-Based Analysis of the Obstacles of Social-Political Education, in Terms of Behavioral Deviations and Their Solutions

نویسندگان [English]

  • mostafa dehghani 1
  • reza ranjbar 2
1 Assistant Professor, Department of Quran and Hadith Sciences, University of Holy Quran Sciences and Education, Meybod, Iran (Responsible Author)
2 Senior expert in Quranic sciences, University of Quranic Sciences and Education, Faculty of Quranic Sciences, Qom, Iran
چکیده [English]

One of the vital Islamic religion issues is the social-political education, which is of particular importance. But there have always been obstacles and damages on its way, and these obstacles can be considered from different dimensions of religious, economic, moral, behavioral deviations, etc. One of the most important deviations, which is an obstacle to social-political education, is its behavioral type. The main goal of this research has been to investigate the obstacles of behavioral deviations in social-political education and to find ways to solve them from the perspective of the Holy Quran and hadiths. Accordingly, the most fundamental question of this research is that "What are the obstacles of behavioral deviations in political-social education?" and "What solutions are there in terms of the Holy Quran and hadiths to solve them?" Data collection in this research was carried out by library method and its processing was done with a descriptive-analytical method. The findings of this research showed that following the whim of the self, cruelty and obedience to the corrupt and blind imitation are the most important behavioral deviations on the way of social-political education. In the Holy Qur'an and hadiths, ways such as creating insight and honesty in action, creating love by generosity and forgiveness, maintaining power based on zeal and courage, and serving the people by avoiding the spirit of ambition are presented for government officials.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Behavioral Deviations
  • Political Education
  • Social Education
  • Solutions
  • Quran and Hadith
  • Obstacles
  1. *قرآن کریم.

    *نهج‌البلاغه، دشتی، محمد، (1386)، چاپ چهل و چهارم، قم، مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی امیرالمؤمنین علیه‌السلام.

    1. ابن اثیر، علی ابن محمد، (1409 ق)، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، بیروت، دارالفکر.
    2. ابن‌بابویه قمی، ابوجعفر محمد بن علی بن حسین معروف به «شیخ صدوق»، (1413 ق)، من لایحضره الفقیه، قم، انتشارات جامعه مدرسین.
    3. ابن شعبه حرانی، ابو محمدحسن بن علی بن حسین، (1404 ق)، تحف العقول، قم، انتشارات جامعه مدرسین
    4. ابن منظور، محمد بن مکرم، (1404 ق)، لسان العرب، بیروت، دار الفکر و النشر والتوزیع.
    5. احمد بن فارس، ابوالحسن، (1404 ق)، معجم مقاییس اللغة، قم، مکتبة الاعلام الاسلامی.
    6. افتخاری، اصغر، مهجور، حمید، (1395)، الگوی تربیت سیاسی از دیدگاه شهید مطهری، رهیافت انقلاب اسلامی، شماره 36.
    7. الهی زاده، محمد، (1395)، تربیت سیاسی اجتماعی وحیانی، مشهد، آستان قدس رضوی
    8. الیاس، جان، (1385)، فلسفه تعلیم و تربیت، مترجم: ضرابی، عبدالرضا، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
    9. تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، (1366)، غررالحکم و درر الکلم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
    10. جوادی آملی، عبدالله، (1385)، مبادی اخلاق در قرآن، قم، مرکز نشر اسراء.
    11. حکیمی، محمد، محمد رضا، علی، (1380)، الحیاة، ترجمه احمد آرام، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
    12. دانشگر، سید حسین، (1393)، تربیت سیاسی از دیدگاه اسلام، همایش علوم تربیتی و روانشناسی آسیب‌های اجتماعی و فرهنگی ایران.
    13. دهخدا، علی‌اکبر، (1372)، لغت‌نامه دهخدا، تهران، مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
    14. دهقانی فیروزآبادی، مصطفی، رضایی اصفهانی، محمد علی، (1398)، «بررسی موانع تربیت سیاسی از بعد انحراف‌های اعتقادی و راه‌حل‌های آن در قرآن و حدیث»، دوفصلنامه آموزه‌های تربیتی در قرآن وحدیث، (1398) شماره 2، (پیاپی 10).
    15. رضایی اصفهانی، محمدعلی، (1378)، تفسیر قرآن مهر، قم، پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآنی.
    16. رهنمایی، احمد، (1388)، فلسفه تعلیم و تربیت، قم، انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
    17. زمخشری، محمود بن عمر، (1979 ق)، اساس البلاغه، بیروت، دارالصادر.
    18. سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر، (1404 ق)، الدر المنثور فی التفسیر بالماثور، قم، کتابخانه عمومی حضرت آیت‌الله‌العظمی مرعشی نجفی.
    19. سلطانی رنانی، سید مهدی، (1392)، «تربیت اجتماعی و پایه‌های اخلاقی آن در قرآن از دیدگاه علامه طباطبایی»، فصلنامه اخلاق، 1392 شماره 12(پیاپی 34).
    20. صفار، محمد بن حسن، (1404 ق)، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد (ص)، قم، بی‌نا.
    21. طباطبایی، محمدحسین، (1390 ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، لبنان – بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
    22. طبرسی، فضل بن الحسن، (1408 ق)، مجمع‌البیان لعلوم القرآن، بیروت، دارالمعرفه.
    23. طبرسی، فضل بن حسن، (1372 ش)، مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات ناصرخسرو.
    24. طبری، ابوجعفر محمد بن جریر، (1412 ق)، جامع البیان فی تفسیر القرآن،‌ بیروت، دار المعرفة.
    25. علیوردی‌نیا اکبر، یونسی بروجنی عرفان، (1392)، «تحلیل جامعه‌شناختی رفتارهای انحرافی دانشجویان: آزمون تجربی دیدگاه نظری چندگانه»، مجلۀ تحلیل اجتماعی، شمارة 4.
    26. عنایت، حمید، مصدق، حمید، (1390)، بنیاد فلسفه سیاسی، تهران، نشر زمستان.
    27. فاطمی راد، محمد حسن، (1395) تربیت سیاسی، تهران، انتشارات وانیا.
    28. فراهیدی، خلیل بن احمد، (1410 ق)، العین، قم، انتشارات هجرت.
    29. فیومی، احمد بن محمد بن علی، (1405 ق)، المصباح المنیر، قم، مؤسسه دار الهجره.
    30. قائمی امیری، علی، (1390 ش)، سازندگی و تربیت دختران، تهران، نشر انجمن اولیاء و مربیان.
    31. کلینی، محمد بن یعقوب، (1365)، الکافی، تهران، دارالکتب الإسلامیه.
    32. مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی بن مقصود علی، معروف به علامه مجلسی و مجلسی ثانی، (1404 ق)، بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، بیروت – لبنان، مؤسسة الوفاء.
    33. مصطفوی، حسن، (1360)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
    34. مکارم شیرازی، ناصر، (1374)، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
    35. موسوی، سید مهدی، (1387)، تربیت سیاسی در پرتو انتظار، مشرق موعود، شماره 6.
    36. وینفری، توماس آل، (1388)، نظریه‌های جرم‌شناسی، ترجمه سید رضا افتخاری، گنابـاد، دانشـگاه آزاد اسلامی.