قرآن و علوم اجتماعی

قرآن و علوم اجتماعی

راهکارهای آموزه‌های دینی در مواجهه با سنّ بالای ازدواج و تأثیر آن در کاهش جمعیّت

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه معارف اسلامی ، دانشگاه علوم پزشکی کرمان ، کرمان ، ایران
چکیده
یکی از عوامل مهم در کاهش جمعیّت به‌ویژه در عصر حاضر، سنّ بالای ازدواج در میان جوانان است. تأخیر در ازدواج یک بحث جمعیت‌شناسی صرف نیست و پیامدهای گسترده‌ای بر جامعه دارد؛ ولی در حوزه جمعیت‌شناسی تأخیر در ازدواج یکی از عوامل مهم بر طول دوره فرزند آوری است. با توجه به ارزش‌های اصیل آموزه‌های اسلام، بررسی این موضوع و راهکارهای برون‌رفت از آن از منظر آموزه‌های دینی به‌ویژه آیات قرآن کریم ضروری است. بدون تردید بازاندیشی در عوامل زمینه‌ساز در تسریع روند ازدواج بر اساس مضامین قرآنی و روایی، بهبود در جمعیّت را در پی خواهد داشت، ازاین‌رو، پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی، بررسی راهکارهای دینی در موضوع ازدواج و اثر آن در جمعیّت را هدف قرار داده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که افزایش سنّ ازدواج به‌عنوان یک آسیب جدّی در مسئله کاهش جمعیّت است. مطابق آموزه‌های دینی تلاش نخبگان جامعه در احیای فرهنگ ازدواج و فرزند آوری، ترویج ازدواج آسان و فرهنگ‌سازی جامعه به‌عنوان مهم‌ترین راهکارهای برون‌رفت از این آسیب است. بر اساس فرمان‌های دینی ازدواج آسان از طریق مقابله با تفاخر و تکاثر، پرداخت وام‌های قرض‌الحسنه و کمک مالی و نیز همکاری والدین در ازدواج و همسرگزینی فرزندان مهیا می‌شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The solutions of religious teachings in facing the high age of marriage and its effect on reducing the population

نویسنده English

mohammad hosien khaje bami
Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran
چکیده English

One of the important factors in reducing the population, especially in this era, is increase in the age of marriage among young people. Suspending marriage is not just a demographic problem, rather it has wide consequences on society. However, in the field of demographics, postponement of marriage is one of the important factors affecting the length of the childbearing period. Considering the original values of Islamic teachings, it is necessary to examine this issue and ways to overcome it from the perspective of religious teachings, especially the verses of the Holy Qur'an. Undoubtedly, reconsidering the underlying factors in speeding up the process of marriage based on Qur'anic and narrative teachings will lead to increase in the population.
Therefore, the present study aims to investigate religious solutions on the subject of high age of marriage and its effect on the population with a descriptive-analytical method. The findings of the research indicate that increasing the age of marriage has a key role in the population decrease. According to the religious teachings, the efforts of the society's elites in reviving the culture of marriage and having children, promoting easy marriage and building the society's culture are the most important ways to get out of this problem. According to religious rulings, easy marriage is provided by opposing Tafakur (mutual boasting) and Takathur (rivalry in respect of wealth), offering Qardh al-hasana (profitless loans) and financial aid, as well as the cooperation of parents in marriage and choosing a spouse for their children.

کلیدواژه‌ها English

The Holy Qur'an
Marriage Age
Reduction of Population Growth
Society's Elites
Financial Aid
Cultural Education
  1. * قرآن کریم.

    * نهج‌البلاغه.

     

    1. ابن أبی جمهور، محمد بن زین الدین، (1405ق)، عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة، قم، دار سید الشهداء للنشر.
    2. ابن بابویه، محمد بن علی، (1413ق)، من لا یحضره الفقیه، تحقیق: علی اکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
    3. احمدی، امید علی، (1389)، بازتحلیل چالش‌های خانواده، در زمینه تنگنا و تأخیر ازدواج در ایران، تهران، نشر راه‌دان.
    4. بستان، حسین، (1385)، اسلام و جامعه‌شناسی خانواده، قم، پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
    5. پاک‌نژاد، رضا، (1361)، اولین دانشگاه و آخرین پیامبر، تهران، کتاب‌فروشی اسلامیه.
    6. تاج‌بخش، غلامرضا، نصیری، محمد، (1400)، «رابطۀ متغیرهای اقتصادی و افزایش سن ازدواج با رویکرد سیاست‌های کلی جمعیت»، فصلنامه سیاست‌های راهبردی و کلان، دوره 9، شماره 1، ص: 82-103.
    7. چراغی کوتیانی، اسماعیل، خانواده، (1389)، اسلام و فمنیسم، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
    8. حرّ عاملی، محمدبن حسن، (1409 ق)، تفصیل وسائل الشیعه إلی تحصیل مسائل الشریعه، قم، مؤسسة آل البیت علیهم السلام.
    9. حسینی خامنه‌ای، علی، (1391)، بیانات در دیدار با کارگزاران نظام. خامنه‌ای. https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=20534
    10. حسینی خامنه‌ای، علی، (1392)، بیانات در دیدار اعضای همایش ملی «تغییرات جمعیتی و نقش آن در تحولات مختلف جامعه». خامنه‌ای. https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=24344
    11. حسینی خامنه‌ای، علی، (1393)، بیانات در دیدار مسئولان جمعیت مامایی کشور.
    12. دارابی، سعدالله و همکاران، (1391)، «پیامدهای اقتصادی ـ اجتماعی سالخوردگی جمعیت در ایران (1330 ـ 1430)»، کتاب ماه علوم اجتماعی، سال شانزدهم، شماره 58، ص 17-28.
    13. رجبی، عباس، (1386)، «سن ازدواج؛ عوامل افزایش و راهبردهای کاهش آن»، ماهنامه معرفت، سال 16، شماره پیاپی 112، ص 143-154.
    14. سید قطب، ابراهیم شاذلی، (1412 ق)، فی ظلال القرآن، بیروت، دارالشروق.
    15. شفیعی سروستانی، ابراهیم، (1391)، رسانه ملی و تغییر سیاست جمعیتی؛ مسئله‌شناسی، راهبردها و سیاست‌ها (مجموعه گفت‌وگو)، قم، صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، مرکز پژوهش‌های اسلامی‫.
    16. طباطبایی، محمدحسین، (1417 ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
    17. طیّب، عبدالحسین، (1378)، تفسیر أطیب البیان فی تفسیر القرآن، چاپ دوم، تهران، انتشارات اسلام.
    18. طیبی، زینب، (1400)، «روش‌شناسی آموزش قرآن کریم و تعالیم دینی به کودکان در گام‌دوم انقلاب اسلامی با تأکید بر سیره پیامبر(ص) و اهل‌بیت(ع)»، مطالعات قرائت قرآن، 9(17)، ص 87-1158 doi: 10.22034/qer.2022.6522.
    19. عباسی شوازی، محمدجلال، حسینی چاوشی، میمنت، (1392)، تحولات باروری در ایران در چهار دهه اخیر، کاربرد و ارزیابی روش فرزندان خود در برآورد باروری با استفاده از داده‌های سرشماری 1365 تا 1390، مرکز آمار ایران، گروه پژوهشی آمارهای اقتصادی.
    20. عباسی ولدی، محسن، (1393)، ایران! جوان بمان! چاپ هفدهم، قم، انتشارات جامعه الزهراء (س).
    21. علیئی، محمدولی، (1394)، «نقش جمعیّت و سیاست‌های جمعیّتی در استحکام ساخت درونی قدرت نظام جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه آفاق امنیّت، سال 8، شماره 28، ص 107-134.
    22. فتال نیشابوری، محمد بن احمد، (1375)، روضة الواعظین و بصیرة المتعظین، قم، انتشارات رضی.
    23. فولادی، محمد، (1391)، «تأملی در سیاست‌های کنترل جمعیّت، آثار و پیامدهای آن»، معرفت فرهنگی و اجتماعی، سال 3، شماره 1، ص 77-104.
    24. قرائتی، محسن، (1383)، تفسیر نور، چاپ یازدهم، تهران، مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
    25. کلینی، محمد بن یعقوب، (1407 ق)، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
    26. کهریزی، مهوش و همکاران، (1393)، «چالش‌های اخلاقی فمنیسم در فرزندآوری از دیدگاه اسلام و راهکارهای آن»، فصلنامه پژوهشنامه اخلاق، سال 7، شماره 24، ص 7-24.
    27. گاردنر، جان ویلیام، (1388)، جنگ علیه خانواده، ترجمه: معصومه محمدی، قم، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان استان قم.
    28. مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، (1403 ق)، بحارالأنوار، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
    29. محسنی، منوچهر، (1388)، مقدمات جامعه‌شناسی، تهران، نشر دوران.
    30. محمدی، محمدحسین؛ اکرمی، محمد حسین، (1401)، «بررسی اتهام ازدواج پیامبر(ص) با محصنه بر اساس آیات سوره احزاب»، قرآن پژوهی خاورشناسان، 17(33)، ص 61-82 doi: 10.22034/jqopv.2023.7603
    31. مدرسی، محمد تقی، (1419 ق)، من هدی القرآن، تهران، دارالمحبی الحسین.
    32. مرکز پژوهش‌های اسلامی رسانه، (1398)، فصلنامه اشارات، شماره 32، پیاپی 173، ص 64-75.
    33. مک بین، ببل، (1382)، «تأملی درباره خانواده تک فرزندی»، سیاحت غرب، سال 1، شماره 6، ص 28-38.
    34. مکارم شیرازی، ناصر و همکاران، (1374)، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة.
    35. میشل، آندره، (1378)، جامعه‌شناسی خانواده و ازدواج، ترجمه: فرنگیس اردلان. تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
    36. S. (2001). Regional standardization in the age at marriage: A comparative study of pre Industrial Germany and Japan. The History of the Family. Vol. 6, No. 2, P: 24-303.

  • تاریخ دریافت 27 آبان 1402
  • تاریخ بازنگری 04 دی 1402
  • تاریخ پذیرش 02 اسفند 1402