شخصیت‌شناسی سلبریتی‌ از نگاه قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

دانشیار ، گروه اخلاق اسلامی ، دانشکده الهیات و معارف اسلامی ، دانشگاه تهران ، تهران ، ایران

چکیده

ازآنجاکه سلبریتی،  مفهوم و مسأله­ای نوپدید در جامعه به شمار می­آید شاید برخی گمان کنند که در قرآن نمی‌توان سخنی درباره سلبریتی‌ها و آسیب‌های اجتماعی آن‌ها پیدا کرد. این در حالی است که قرآن کریم، حقیقتی جاوید و همیشه تازه دارد با حفظ قواعد و ضوابط تفسیری، می‌توان راهنمایی‌ها و هدایت‌های لازم در هر دوره و زمانه‌ای را متناسب با همان دوره و زمانه از آن جویا شد. پژوهش پیش‌رو برای این منظور، به روش تحلیل محتوای داده بنیاد و در چارچوب تفسیر عصری، به قرآن مراجعه داشته تا شخصیت‌شناسی سلبریتی‌ها را در آیات قرآن کریم موردبررسی قرار دهد. در این مطالعه، مشخص شد که مهم‌ترین مؤلفه‌های تشکیل‌دهنده شخصیت سلبریتی از نگاه قرآن عبارت است از: «جلوداری و راهبری جامعه در نادرستی‌ها»، «مهتری بر جامعه»، «برتری‌جویی بر دیگران»، «شیطنت و دشمنی با دین»، «اِتراف»، «اسراف»، «نداشتن علم و سواد کافی» و «گمراهی». مطالعات امروزینِ جامعه‌شناسی نیز به‌گونه‌ای، به همه این مؤلفه‌ها توجه و اشاره داشته است. انباشت این مؤلفه‌ها در شخصیت سلبریتی از او یک خطر بالقوّه برای جامعه می‌سازد که آسیب‌های اجتماعیِ جبران‌ناپذیری را می‌تواند به دنبال داشته باشد و به همین دلیل خداوند در قرآن کریم هشدارهای لازم را نسبت به این جماعت داده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The personality of celebrities in the Holy Quran

نویسنده [English]

  • mohammad mirii
Associate Professor, Department of Islamic Ethics, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Since celebrity is a new concept and issue in society, some may think that there is no mention of celebrities and their social damage in the Qur'an. This is despite the fact that the Holy Qur'an has an eternal and ever-new truth that by maintaining the rules and regulations of interpretation, it is possible to obtain the necessary guidance and help in any case, appropriate to the very period and time.
For this purpose, the leading research has referred to the Qur'an in the context of contemporary interpretation, using the foundation's data content analysis method, to examine the characters of celebrities in the verses of the Holy Qur'an. In this study, it was found that the most important components of a celebrities’ characters from the perspective of the Qur'an are: "Preventing and leading the society in wrongdoings", "Dominating the society", "Seeking superiority over others", "Mischievousness and enmity with religion", "Luxuriousness" (Itraf), "Extravagance" (Israf), "Not having enough knowledge and literacy" and "Going astray". Today's sociological studies have also paid attention and referred to all these components. The accumulation of these components in the celebrities’ characters makes them a potential danger to society, which can lead to irreparable social damage, and for this reason, God has given necessary warnings to this group in the Holy Qur'an.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Celebrity
  • Social Damages
  • Contemporary Interpretation
  • Characters
  1. قرآن کریم.

    1. ابن منظور، محمد بن مکرم (1414ق). لسان العرب، چاپ سوم، بیروت، دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع، دار صادر.
    2. ابن‌بابویه، محمد بن علی (1376). الأمالی (للصدوق)، چاپ ششم، تهران، کتابچی.
    3. ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر (1419ق). تفسیر القرآن العظیم (ابن کثیر)، چاپ اول، بیروت، دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
    4. اجتهادی، مصطفی؛ کشافی نیا، وحید (1398). «بررسی جامعه‌شناختی مخاطبان فرهنگ سلبریتی در اینستاگرام فارسی»،‌ مطالعات رسانه‌های نوین، زمستان 1398- شماره 20، صص 113 - 148.
    5. اردکانی فرد، زهرا؛ رضوی زاده، ندا (1399). «الگوهای «خودبازنمایی» سلبریتی های ایرانی در شبکه اجتماعی اینستاگرام»، مطالعات رسانه‌های نوین، تابستان 1399، شماره 22، صص 219 -
    6. اسکندری، علی (1398). «بازکاوی فرهنگ سلبریتی‌گری و تعامل رسانه ملی با چهره‌ها»، فصلنامه رسانه‌های دیداری و شنیداری، سال 13، شماره 30، صص 7 -
    7. اشتراوس، آنسلم و جولیت کربین (1398). مبانی پژوهش کیفی، فنون و مراحل تولید نطریه‌ی زمینه‌ای، ترجمه: ابراهیم افشار، تهران: انتشارات نشر نی.
    8. بحرانی، هاشم بن سلیمان (1415ق). البرهان فی تفسیر القرآن، چاپ اول، قم، موسسة البعثة، قسم الدراسات الإسلامیة.
    9. بنت، اندی ‌(‌1386). فرهنگ و زندگی روزمره، ترجمه: لیلا جوافشانی و حسن‌چاوشیان، تهران، انتشارات اختران.
    10. پیوسته، صادق (1397). سخنرانی در نشست «سلبریتی‌گری؛ منطق دنیای امروز»، عطنا، رسانه تحلیلی دانشگاه علامه طباطبایی، https://atna.atu.ac.ir.
    11. جعفری، یعقوب (1376). تفسیر کوثر، چاپ اول، قم، موسسه انتشارات هجرت.
    12. جوانشیر، عباس؛ شجاعی، محمد صادق؛ زارعان، محمد جواد؛ (1400)، « نقش اراده و اختیار در پدیدآیی و تحول شخصیت»، قرآن و علم، 15(28)، ص 176-210. doi: 10.22034/qve.2021.5939.
    13. حیدرآبادی، ابوالقاسم و همکاران (1401). «مقبولیت سلبریتیها در مشارکتهای سیاسی از نظر مخاطبان شبکه‌های اجتماعی»، ماهنامه علمی (مقاله علمی پژوهشی) جامعه شناسی سیاسی ایران، سال پنجم، شماره 10، صص 1209 -
    14. رسانه تحلیلی دانشگاه علامه طباطبایی، https://atna.atu.ac.ir.
    15. روشندل اربطانی، طاهر و همکاران (1400 الف). «مطالعه دغدغه‌های سلبریتی‌ها در اینستاگرام و پیامدهای آن بر هواداران»، مطالعات میان فرهنگی، سال شانزدهم، تابستان 1400، شماره 47، صص 89 -
    16. روشندل اربطانی، طاهر و همکاران (1400 ب). «تبیین فرهنگ هواداری مجازی در شبکه اجتماعی اینستاگرام: دلایل و زمینه‌ها (مورد مطالعه: هواداران سلبریتی‌ها)»، مطالعات میان رشته‌ای ارتباطات و رسانه، پاییز 1400 شماره 13، صص 5 -
    17. زمخشری، محمود بن عمر (1407ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، چاپ سوم، بیروت: دار الکتاب العربی.
    18. شاه‌قاسمی، (۱۴۰۱). میدان شهرت در ایران. تهران، پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی.
    19. شریف الرضی، محمد بن حسین (1414ق). نهج البلاغة (للصبحی صالح)، چاپ اول، قم، هجرت.
    20. صدر، محمدباقر (بی‌تا). المدرسة القرآنیه، بیروت، انتشارات دار التعارف للمطبوعات.
    21. طباطبایی، محمدحسین (1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ دوم، بیروت، مؤسسه الأعلمی للمطبوعات.
    22. طبرسی، فضل بن حسن (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن، چاپ یوم، تهران، ناصر خسرو.
    23. طبرسی، فضل بن حسن (1412ق). تفسیر جوامع الجامع، چاپ اول، قم، مرکز مدیریت حوزه علمیه قم.
    24. طریحی، فخر الدین بن محمد (1375). مجمع البحرین، چاپ سوم، تهران، مرتضوی.
    25. طوسی، محمد بن حسن (بی‌تا). التبیان فی تفسیر القرآن، چاپ اول، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    26. فاطمی‌نیا، محمدعلی و همکاران (1400). «ضریب نفوذ اجتماعی سلبریتیها و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن در شهر رشت»، فصلنامه پژوهش‌های ارتباطی، سال 28، شماره 4 پیاپی، صص 39 - 67.
    27. فخررازی، محمد بن عمر (1420ق). التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)، چاپ سوم، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
    28. فضل الله، محمد حسین (1419ق). من وحی القرآن، بیروت، دار الملاک.
    29. فیلیک اووه (1387). درآمدی بر تحقیق کیفی، ترجمه: هادی جلیلی، تهران، نشر نی.
    30. قانعی راد، محمدامین (1396).‌ «چرا در مواقع بحرانی، اعتمادها رنگ می‌بازند؟ پناه‌بردن به سلبریتی‌ها از روی ناچاری»، خبرگزاری ایسنا،https://www.isna.ir.
    31. قرائتی، محسن (1388). تفسیر نور، چاپ اول، تهران، مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن.
    32. قطب، سید (1425ق). فی ظلال القرآن، چاپ سی وپنجم، بیروت، دار الشروق.
    33. قمرزاده، محسن؛ تیموری، نسیم (1401). «ارزیابی روش‌شناختی سبک تفسیر موضوعی داده بنیاد»، نشریه علمی پژوهشی پژوهشنامه معارف قرآنی، آذر 1401، دوره 13، شماره 50، صص 31 -
    34. قمی، علی بن ابراهیم (1363). تفسیر القمی، چاپ سوم، قم، دار الکتاب.
    35. کریمی، یوسف (1377). روان‌شناسی اجتماعی، چاپ چهارم، تهران، انتشارات ارسباران.
    36. کلینی، محمد بن یعقوب بن اسحاق (1407ق). الکافی، چاپ چهارم، تهران، دار الکتب الإسلامیه.
    37. مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی (1403ق). بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، چاپ دوم، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
    38. مدرسی، محمدتقی (1419ق). من هدی القرآن، چاپ اول، تهران، دار محبی الحسین.
    39. مراغی، احمد مصطفی (بی‌تا). تفسیر المراغی، چاپ اول، بیروت، دار الفکر.
    40. مرکز فرهنگ و معارف قرآن (1382). دایره المعارف قرآن کریم، چاپ سوم، قم، بوستان کتاب.
    41. مصطفوی، حسن (1368). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، چاپ اول، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
    42. معرفت، محمدهادی (۱۳۷۹). تفسیر و مفسران، قم، مؤسسه فرهنگی انتشاراتی التمهید.
    43. مغنیه، محمدجواد (1424ق). التفسیر الکاشف، چاپ اول، قم، دار الکتاب الإسلامی.
    44. مکارم شیرازی، ناصر (1371). تفسیر نمونه، چاپ دهم، تهران، دار الکتب الإسلامیه.
    45. مهرابی، امیرحمزه؛ خنیفر، حسین؛ امیری، علی نقی؛ زارعی متین، حسن؛ جندقی، غلامرضا (1390). «معرفی روش‌شناسی نظریه داده بنیاد برای تحقیقات اسلامی (ارائه یک نمونه)»، نشریه مدیریت فرهنگ سازمانی، سال نهم، شماره 23، بهار و تابستان 1390، صص 5 –
    46. میدانی، عبدالرحمن حسن حبنکه (1361). معارج التفکر و دقائق التدبر، چاپ اول، دمشق، دار القلم.
    47. یدالله پور، بهروز؛ فاضلی کبریا، مهناز، (1391)، «روان‌شناسی شخصیت سالم از منظر قرآن»، قرآن و علم، 6(10)، ص 11-40.
    48. Gabler, Neal. (1998). Life: The Movie - How Entertainment Conquered Reality. New York: Vintage books.
    49. Grinin, L. (2012). Celebrities as a new elite of information society. Social Evolution & History, 11(1). 124-153.
    50. Maltby, John & Houran, James & Lange, Rense & Ashe, Diane & McCutcheon, Lynn. (2002). Thou Shalt orship No Other Gods Unless They Are Celebrities: The Relationship Between Celebrity Worship and Religious rientation. Personality and Individual Differences, 32, 1157-1172.
    51. Miles, M. and Huberman, A. (2002), “Qualitative data analysis: a sourcebook of
      new methods, Sage London; Beverly Hills.
    52. Mukherjee, D. (2009). Impact of celebrity endorsements on brand image. Available at SSRN 1444814.
    53. Nayar, Pramod K. (2009). Seeing Stras: Spectacle, Society and Celebrity SAGE Publications India.
    54. Reeves, Robert & Baker, Gary & Truluck, Chris. (2012). Celebrity Worship, Materialism, Compulsive Buying, and the Empty Self. Psychol. Mark, 29: 674-679. doi:10.1002/mar.20553.
    55. Rojek, Chris. (2001). Celebrity. London: Reaktion Books.
    56. Shahghasemi, E. (2021). Rich kids of Tehran: The consumption of consumption on the internet in Iran. Society58(5), 398-405.
    57. Sabzali, M. Sarfi, M. Zohouri, M. Sarfi, T. & Darvishi, M. (2022). Fake News and Freedom of Expression: An Iranian Perspective. Journal of Cyberspace Studies6(2), 205-218. doi: 10.22059/jcss.2023.356295.1087
    58. Weinstein, Deen & Weinstein, Michael. (2003). Celebrity Worship as Weak Religion. Word & World. Volume 23, Number 3, summer 2003.