قرآن و علوم اجتماعی

قرآن و علوم اجتماعی

سیاست‌گذاری مدیریت اعتراض بر اساس آیات شریفه 125 تا 128 سوره نحل

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
جامعه شناسی سیاسی، دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، جمهوری اسلامی ایران.
چکیده
هم‌زمان با ظهور و گسترش انواع گوناگون اعتراضات در قالب بخش‌های (اقشار و طبقات) مختلف به‌عنوان پدیده‌های رایج در جوامع امروزی، نحوۀ مدیریت نمودن آن‌ها نیز به‌عنوان مسئله‌ای مهم در عرصه سیاست‌گذاری مطرح‌شده که نظام‌های سیاسی به آن اهتمام ویژه‌ای دارند. در جمهوری اسلامی ایران نیز متأثر از ماهیت اسلامی آن لازم است تا این مسئله از منظر اسلامی موردتوجه قرار گیرد؛ ازاین‌رو پژوهش‌ حاضر از رهگذر تفسیر آیات شریفه 125 تا 128 سوره نحل، در پی پاسخ به این سؤال اصلی است که «دلالت‌های سیاست‌گذارانه قرآن برای مدیریت اعتراض‌ها چیست؟». برای این منظور از ترکیب روش تفسیر قرآن به قرآن و روش تحلیل محتوا استفاده‌شده است تا در ضمن بررسی آیات مبتنی بر آیات دیگر و ارائه مؤیدهایی از تفاسیر قرآنی، دلالت‌های سیاست‌گذارانه به دست آمد. تحلیل 25 کد نشان می‌دهد که اصول حاکم بر سیاست‌گذاری مدیریت اعتراض‌ها عبارت‌اند از: اولویت‌بخشی به کاربست شیوه‌های تعاملی مبتنی بر حکمت، موعظه و جدل با شیوه‌های نیکوتر، کاربرد قاعده مقابله‌به‌مثل با توجه به اصل صبر بر عقاب و رعایت اصول اخلاقی در تمامی مراحل مدیریتی. همچنین بر اساس این اصول سه‌گانه، هشت سیاست در خصوص مدیریت اعتراضات به‌دست‌آمده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Policy-Making Implications of Verses 125 to 128 of Surah An-Nahl Regarding the Management of Protests

نویسندگان English

Asghar Eftekhari
Saeed Naderi Asl
Political Sociology, Faculty of Islamic Studies and Political Sciences, Imam Sadiq University, Tehran, Islamic Republic of Iran.
چکیده English

Managing protests as a pervasive phenomenon is one of the challenges of policymaking process to which political systems have paid special attention. In the Islamic Republic of Iran, given its Islamic nature, it is necessary for the policymakers to be based on Islamic principles and Sharia sources (book, tradition, consensus and reason). Therefore, the current research seeks to answer the main question "What are the policy-making implications of verses 125 to 128 of Surah An-Nahl for protest management?" and for this purpose, a combination of the methods of interpretation of the Qur'an to the Qur'an and the method of cross-question has been used, in order to obtain policy-making implications while examining verses based on other verses and providing evidence from Qur'anic interpretations. An analysis of 25 codes shows that the principles governing the protest management policy are: 1) Giving priority to the use of interactive methods based on wisdom, 2) Preaching and debate in the better way, the rule of reciprocity, 3) Patience in punishment, and 4) Compliance with moral principles. Based on them, 8 policy implications related to protest management policy were obtained.

کلیدواژه‌ها English

Protest Management
Policy Making
the Holy Qur’an
Surah An-Nahl
  1. قرآن کریم.

    1. احمدوند، علی‌محمد؛ اشراق، حمیدرضا و کریمی خوزانی، علی، (1391)، «مدیریت بحران‌های اجتماعی (اعتصاب، تظاهرات اعتراض آمیز و ...) با رویکرد پلیس جامعه محور». نشریه توسعه سازمانی پلیس، 9(40)،صص 113-128.
    2. اشتریان، کیومرث، (1376)، «علوم سیاست‌گذاری و دستاوردهای آن برای ایران». مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی. 37(1063)، صص 159-170.
    3. اشتریان، کیومرث، (1386)، سیاست‌گذاری عمومی در ایران، تهران، میزان.
    4. تقوی بجنوردی، فاطمه، (1393)، فرهنگ و گونه‌های اعتراض در قرآن، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم قرآنی مشهد.
    5. تقوی، سیدمهدی و همکاران، (1399)، «تبیین جامعه شناختی عوامل مؤثر بر گرایش به خشونت سیاسی با تأکید بر موفقیت در ناآرامی و کنترل ناآرامی‌ها (مورد مطالعه: شهروندان شهر تهران)»، پژوهشنامه نظم و امنیت انتظامی، 13(52)، صص 109-132.
    6. جلیلی قاسم‌آقا، امید، (1397)، «سیاست گذاری: مفاهیم، الگوها و فرایندها»، رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، 1(4)، صص 106-114.
    7. حاضری، علی‌محمد و رفیعی بهابادی، مهدی، (1401)، «ارزیابی تجربی نظریه‌های رفتار جمعی و کنش جمعی در تبیین پتانسیل اعتراض سیاسی؛ بررسی موردی شهرستان‌های جنوبی استان تهران». جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی، 9(20)، صص 135-164.
    8. حسن، عالی‌پور، (1386)، «مدیریت حقوقی اجتماعات اعتراض‌آمیز». فصلنامه مطالعات راهبردی، 10(36)، صص 349-379.
    9. خامه‌گر، محمد، (1395)، مجموعه کامل ساختار سوره‌های قرآن کریم، قم، نشر آیه نو.
    10. خواجه سروی، غلامرضا و حسینی، سیدجواد، (1397)، «دوگانه اعتراض سیاسی و ثبات سیاسی در جمهوری اسلامی ایران»، نشریه علمی دانش سیاسی، 14(28)، صص 199-228.
    11. خویی، سید ابوالقاسم، (1418 ق)، موسوعة الامام الخوئی، ج 31، قم، مؤسسة الخوئی الإسلامیة.
    12. دستمالچی، مهدی، (1389)، «کنترل ناآرامی‌های اجتماعی توسط پلیس از نگاه مطبوعات (ناآرامی‌های دانشجویی تهران سال‌های 82 و 78)». پژوهشنامه نظم و امنیت انتظامی، 3(4)، صص 97-110.
    13. دهخدا، علی‌اکبر، (1377)، لغت‌نامه دهخدا، 15 ج، تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
    14. روحی، نبی‌الله، (1389)، «اصول راهبردی مدیریت ناآرامی‌های شهری»، فصلنامه مطالعات بسیج، 13(46)، صص 63-83.
    15. سلطانی، اسحاق و نادری اصل، سعید، (1402)، «عوامل برهم‌زننده نظم و ثبات اجتماعی مبتنی بر محور ثبات‌زا (حق) در قرآن کریم»، نشریه علمی رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، 14(73)، صص 39-62.
    16. صدر، سید محمدباقر، (1395)، پژوهش‌های قرآنی، قم، دارالصدر.
    17. طالبان، محمدرضا، (1399)، «دینداری و پتانسیل اعتراض سیاسی». مسائل اجتماعی ایران، 11(1)، صص 176-143.
    18. طباطبایی، سید محمد حسین، (1367)، تفسیر المیزان، مترجم ناصر مکارم‌شیرازی، تهران، رجاء.
    19. طباطبایی، سیدمحمد‌حسین، (1374)، تفسیر المیزان، مترجم محمدباقر موسوی، قم، دفتر انتشارت اسلامی.
    20. طباطبایی، محمدحسین، (1396)، قرآن در اسلام، قم، بوستان کتاب.
    21. عسگری، محمود و اسدپور، مجتبی، (1401)، «سوادهای امنیتی مؤثر در پیشگیری از ناآرامی‌ها در ج.ا. ایران»، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی. 17(55)، صص 67-88.
    22. عمید زنجانى، عباسعلى، (1379)، مبانى و روش‏هاى تفسیر قرآن، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى.
    23. فروزنده، لطف‌الله و وجدانی، فؤاد، (1388)، «سیاست‌گذاری عمومی چیست؟»، اطلاعات سیاسی اقتصادی، 24(270)، صص 180-207.
    24. قرائتی، محسن، (1388)، تفسیر نور (10 ج)، تهران، مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
    25. کریمی خوزانی، علی؛ غفاری، غلامرضا و عزیزآبادی فراهانی، فاطمه، (1397)، «چالش‌ها و راهکارهای اخلاقی پلیس در مدیریت ازدحام‌های اعتراض آمیز»، نشریه اخلاق در علوم و فناوری،13(1)، صص 9-17.
    26. المراغی، احمدمصطفی، (1371 ق)، تفسیر المراغی، بیروت، دارالفکر.
    27. مکارم شیرازی، ناصر، (1371)، تفسیر نمونه (28 ج)، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
    28. نوبخت، امید؛ سمیعیانی، محمد و دعاگویان، داود، (1399)، «مدیریت اعتراض‌ها اجتماعی در ایران: الگوی یابی در فرهنگ عمومی»، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی،16(53)، صص 17-40.
    29. وطن‌خواه، حمید، (1392)، «بررسی الگوی مدیریت انتظامی در پیشگیری از اعتراض‌ها صنفی»، فصلنامه مدیریت انتظامی، 8(4)، صص 607-637.
    30. یوسفی رامندی، رسول و یوسفی رامندی، مهدی، (1399)، «راهبردهای پیشگیرانه فعال بحران سیاسی امنیتی مبتنی بر تحلیل ناآرامی‌های سال 1397»، سیاست دفاعی، 28(112)، صص 97-129.

  • تاریخ دریافت 02 دی 1402
  • تاریخ بازنگری 20 اسفند 1402
  • تاریخ پذیرش 18 فروردین 1403