قرآن و علوم اجتماعی

قرآن و علوم اجتماعی

چالش‌ها و موانع فردی و اجتماعی مؤثر در عدم پیشبرد جهاد علمی بر اساس آموزه‌های قرآنی و احادیث

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
سیده نساء هاشمیان سیگارودی 1
سیده فاطمه هاشمی 2
محسن احتشامی نیا 3
1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران؛ nh1400@yahoo.com
2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران، (نویسنده مسئول)، dr.fat.hashemi@gmail.com
3 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران، moh.ehteshami_neya@iauctb.ac.ir
10.22034/arq.2024.206185
چکیده
جهاد علمی جهت دادن به علم و علم‌آموزی در راستای کسب رضایت و تعالی ارزش‌های الهی و تلاش مضاعف همراه باتحمل دشواری برای کشف مجهولات و حقایق علمی است یکی از راه‌های پیشبرد اهداف جهاد علمی، آسیب‌شناسی و آفت زدایی، چالش‌ها و موانع مؤثر در عدم پیشبرد آن است که در آموزه‌های دینی به طرح و تبیین آن‌ها پرداخته‌شده است. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی با بهره‌گیری از آیات و روایات، به تحلیل و بررسی این چالش‌ها و موانع فردی و اجتماعی پرداخته است. چالش‌های فردی را می‌توان تعصّب بی‌جا در عدم پذیرش آراء و نظریات علمی و معقول، پیش‌داوری بدون تعمّق، غرور علمی، فردگرایی، اتلاف وقت یا سرگرم شدن و تلاش در امور بیهوده، تأخیر در انجام کار، یأس و نامیدی از شکست دانست. چالش‌های اجتماعی را نیز می‌توان پس‌ران‌های اجتماعی در بستر جهاد علمی و ازخودبیگانگی دانست. شناخت این چالش‌ها و مانع زدایی از آن‌ها می‌تواند گامی مؤثر در جهت پیشرفت و اقتدار و تعالی جوامع اسلامی در رسیدن به خودکفایی علمی باشد.
کلیدواژه‌ها
چالش‌ها
موانع فردی
موانع اجتماعی
جهاد علمی
تعصب بی‌جا
ازخودبیگانگی

موضوعات

عنوان مقاله English

Individual and Social Challenges and Obstacles Preventing the Progress of Scientific Jihad based on the Teachings of the Qur’an and Hadiths

نویسندگان English

Seyede Nesa Hashemian Sigaroudi 1
seyede fatemeh hashemi 2
Mohsen Ehtashami Nia 3
1 PhD student of Quran and Hadith Sciences, Islamic Azad University, Tehran, Iran; nh1400@yahoo.com
2 Assistant Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, Islamic Azad University, Tehran, Iran, (corresponding author), dr.fat.hashemi@gmail.com
3 Assistant Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, Islamic Azad University, Tehran, Iran, moh.ehteshami_neya@iauctb.ac.ir
چکیده English

Scientific jihad is a determination to direct the path of knowledge and to well educate in order to obtain divine satisfaction and to uphold divine values ​​and double effort by enduring difficulties to discover the unknowns and scientific truths. One way to achieve the goals of scientific jihad is to know the obstacles, challenges and effective impediments which prevent the progress of scientific jihad and then confronting and removing them, which have been studied and explained in religious teachings.
This research has analysed and examined these individual and social challenges and obstacles with descriptive-analytical method using verses and hadiths. Individual challenges can be viewed as unjustified bias in not accepting scientific and reasonable opinions and ideas, prejudging without thinking, scientific pride, individualism, wasting time or being preoccupied with entertainment and trivial matters, procrastination in performing work, and despair after loss and failure. Social challenges can also be viewed as social problems in the context of scientific jihad and self-alienation. Recognizing these challenges and removing obstacles can be an effective step towards the progress, authority and excellence of Islamic societies in achieving scientific self-sufficiency.

کلیدواژه‌ها English

Challenges
Individual Obstacles
Social Obstacles
Scientific Jihad
Unjustified Bias
Self-alienation

  1. قرآن کریم.

    *نهج‌البلاغه.

    1. ابن منظور، محمدابن‌مکرم، (1414 ق). لسان‌العرب، چاپ 3، بیروت، نشر دار صادر.
    2. انوری، حسن، (1381). فرهنگ بزرگ سخن، تهران، نشر سخن.
    3. برازش، علیرضا، (1394). تفسیر اهل‌بیت (علیهم‌السلام)، تهران، نشر امیرکبیر.
    4. تمیمی آمدی، عبدالواحدبن‌محمد، (1388). غررالحکم و دررالکلم، ترجمه: لطیف راشدی وسعید راشدی، چاپ 1، قم، نشر پیام علمدار.
    5. جوادی آملی، (1377). عبدالله، تفسیر موضوعی، چاپ 1، قم، نشر اسراء.
    6. جوادی آملی، عبدالله، (1391). مفاتیح الحیات، چاپ 52، قم، نشر اسراء.
    7. حاکم نیشابوری، (بی‌تا). محمد ابن عبدالله، المستدرک علی الصحیحین، ج 3، لبنان، بیروت، المکتبه العصریه.
    8. حرّ عاملی، محمدبن‌حسن، (1372). وسائل الشیعة، تهران، الاسلامیه.
    9. حسینی همدانی، (1404 ق). انوار درخشان، محقق: بهبودی محمد باقر، تهران، نشر لطفی.
    10. دهخدا، علی‌اکبر، (1377). لغت‌نامه دهخدا، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
    11. راغب اصفهانی، حسین‌ابن‌محمد، (1387). المفردات فی الفاظ القرآن، ترجمه: مصطفی رحیمی‌نیا، چاپ دوم، مؤسسه فرهنگی آرایه، نشر سبحان.
    12. راغب اصفهانی، حسین‌ابن‌محمد، (1395). المفردات فی الفاظ القرآن، ترجمه: حسین خداپرست، تهران، نشر نوید اسلام.
    13. رامیار، محمود، (1389). تاریخ قرآن، چاپ 9، تهران، نشر امیرکبیر.
    14. رضایی اصفهانی، محمدعلی و رستم‌نژاد، مهدی، (1400). جهاد علمی از منظر قرآن و بیانیه گام دوم انقلاب، دو فصلنامه علمی قرآن و علم، د 15، ش 29.
    15. زمخشری، محمود بن عمر، (1389). تفسیر کشاف، تهران، نشر ققنوس.
    16. ساجدی، اکبر؛ نعمتی، جواد و عرفانی‌راد، سید محسن، (1393). اقتدار علمی در اندیشه سیاسی اسلام، مطالعات انقلاب اسلامی، س 11، ش 37، صص119-140.
    17. شولر، رابرت، (1388). موفقیت را پایانی نیست؛ شکستی وجود ندارد، ترجمه: مهدی قراچه‌داغی، تهران، نشر البرز.
    18. طباطبایی، سید محمد حسین، (366). تفسیر المیزان، ترجمه: سید محمد باقر موسوی همدانی، چاپ دوم، قم، بنیاد علمی فکری علامه طباطبایی.
    19. طبرسی، علی بن حسن، (1379). مشکاه الانوارفی غررالاخبار، ترجمه محمدی عبدالله، قم، نشردارالثقلین.
    20. طبرسی، فضل‌بن‌حسن، (1374). ترجمه تفسیر جوامع‌الجامع، ترجمه: احمد امیری شادمهری، مشهد، نشر بنیاد پژوهش‌های اسلامی.
    21. طوسی نصیرالدین، محمدبن‌محمد، (1416 ق). آداب‌المتعلّمین، محقق: سیدمحمدرضا حسینی جلالی، چاپ 1، شیراز، نشر مدرسه علمیه امام عصر (عج).
    22. طیب، سید عبدالحسین، (1387). أطیب‌البیان فی تفسیرالقرآن، تهران، نشر اسلام.
    23. فراتی، عبدالوهاب، (1381). انقلاب اسلامی، چالش‌ها و بحران‌ها، قم، نشر معارف.
    24. فیض کاشانی، محمد محسن، (1415 ق). تفسیرالصافی، تهران، نشر الصدر.
    25. قمی، شیخ عباس، (1388). المقامات‌العالیه، خلاصه معراج السعاده، چاپ 2، قم، نشر نهاوندی.
    26. قمی، شیخ عباس، (1390). مفاتیج‌الجنان، چاپ 18، قم، نشر آیین دانش.
    27. کلینی، ابوجعفرمحمدبن‌یعقوب‌بن‌اسحاق، (بی‌تا). اصول کافی، قم، نشر مسجد.
    28. کیان‌خواه، احسان و ساری، حسین، (1397). شناخت عوامل سازنده جهاد علمی منجر به استحکام ساخت درونی قدرت ملی، فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات بین‌رشته‌ای دانش‌راهبردی، د 8، ش 30، صص121-148.
    29. مجلسی، محمدباقر، (1403 ق). بحارالانوار، محقق، مصحح: جمعی از محققان، چاپ 2، بیروت، نشر دار إحیاء التراث العربی.
    30. مطهری، مرتضی، (1368). ده گفتار، چاپ پنجم، تهران، نشر صدرا.
    31. مقیمی، سیدمحمد، (1393). مبانی سازمان و مدیریت، چاپ 1، تهران، نشر راه دان.

     
    1. مقیمی، سیدمحمد، (1394). اصول و مبانی مدیریت از دیدگاه اسلام، چاپ 1، تهران، نشر نگاه دانش.
    2.  

     
    • مکارم شیرازی، ناصر (1374). تفسیر نمونه، چاپ اول، تهران، نشر دارالکتب‌الاسلامیه.
    1. هاشمی خانعباسی، سیدعلی و نوروز ولاشدی، رضا، (1396). جهاد علمی در دانشگاه تراز انقلاب اسلامی از دیدگاه قرآن کریم با تاکید بر تفسیرالمیزان، مطالعات قرآنی، س 8، ش 32، صص 141-157.
    2. وایت، میشل، (1377). شخصیت‌های ماندگار (گالیلئو گالیله)، ترجمه: شهناز مرتضوی میلانی، تهران، نشر جاده ابریشم.
    3. ورنِر زد، هیرش و لوک ای وِبر، (1381). چالش‌های فراروی آموزش‌عالی در هزاره سوم، ترجمه: یوسفیان املشی، تهران، دانشگاه امام حسین ‌(علیه‌السلام).

     

     

    1. https:/hawzah.net
    2. https://rasekhoon.net
قرآن و علوم اجتماعی
دوره 4، شماره 2 - شماره پیاپی 14
تابستان 1403
صفحه 136-169

  • تاریخ دریافت 04 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 17 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 02 مهر 1403