قرآن و علوم اجتماعی

قرآن و علوم اجتماعی

تأثیر اجتماعی حمایت الهی از بانوان در بعد عاطفی از منظر قرآن کریم

نوع مقاله : علمی ترویجی

نویسنده
سطح 4، تفسیر تطبیقی، مجتمع علوم اسلامی کوثر، تهران، ایران
چکیده
در قرآن کریم، خداوند متعال از ابعاد مختلفی چون حقوقی، فرهنگی، عاطفی و اجتماعی به بانوان توجه و از آنان حمایت کرده است. بررسی آیاتی از قرآن که در آن‌ها، جایگاه اجتماعی زنان در نقش‌های مادری، همسری یا دختری تثبیت شده،  مورد نظر مقاله حاضر است. بدین منظور بر اساس رویکرد توصیفی‌ـ تحلیلی و روش کتابخانه‌ای، 17 آیه با بررسی 16 کتاب تفسیری شیعی و سنی مورد تحلیل قرارگرفته‌اند. یافته‌ها، حاکی از آن هستند که حمایت ویژه الهی از زن در نقش دختری در وجه ایجابی با خیر کثیر خواندن دختران و در وجه سلبی با مذمت زنده‌به‌گور کردن ایشان و دادخواهی در قیامت برای آنان جلوه‌گر است. در آیات مورد بررسی، نقش زن به‌عنوان همسر شامل آرامش‌بخشی به همسر، ظرفیت تولید نسل توسط او و حفظ مرد از گناه است. به‌عنوان مادر، آیات به اختصاص بارداری و شیردهی به بانوان، قابلیت دریافت الهام توسط مادر، تبیین تأثیر دعای مادر و ارزش احترام مادران اشاره دارند. نتیجه آن‌که قرآن کریم نه‌تنها نگاه درجه دوم به زنان ندارد بلکه آن‌ها را در خلقت و نظام وجودی مانند مرد دانسته و ارزش و ضرورت زنان را در نقش‌ها و جنبه‌های گوناگون حیات اجتماعی به رسمیت شناخته است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Social Impact of Divine Support for Woman in the Emotional Aspect from the Perspective of the Holy Qur’an

نویسنده English

Nasim Teymoori
Seminary Level 4, Comparative Interpretation, Kowsar Islamic Sciences Complex, Tehran, Iran
چکیده English

It seems that in the present era, due to various reasons such as media advertising, lack of awareness of individuals, women's lack of awareness of their rights, self-deprecation, instrumental abuses and etc., the status of woman among different strata of society is not recognized as it should be, and this has become the source of problems for women in various social areas. This is while God Almighty has clarified in numerous verses that there is no difference between men and women in terms of human status and personal dignity. In addition, God Almighty has paid more attention to the position of woman in order to correct the second-class view of women in the era of ignorance and its influence on that society and has extended His umbrella of protection to woman in the form of verses of the Holy Qur’an. God Almighty has paid attention to and supported women in various aspects such as legal, cultural, emotional and social aspects. This article examines the Qur’anic verses that establish the social status of woman and her role as mother, wife, or daughter. For this purpose, based on a descriptive-analytical approach and library method, 17 verses of the Holy Qur’an have been analyzed by examining 16 Shiite and Sunni interpretive books.
The results indicate that special divine support for woman and her role as daughter is manifested in a positive context by calling girls as “Khair Kathir” (great blessing), and in a negative context by condemning burying girls alive and restoring their violated rights on the Judgment Day. As for supporting woman and her role as wife, the Qur'an also considers them a source of serenity for their husbands, a means of procreation of mankind, and protection for men from sins. As for their role as mothers, the verses indicate that pregnancy and breastfeeding are reserved for women, and the ability to receive inspiration as mothers, and emphasize the effects of mothers' prayers and their great value in front of God and necessity of respecting them. As mentioned, God Almighty has spoken about the true dignity of women in His heavenly book and has considered them as valuable and respectable beings, and thus has recognized their status and supported them. It is obvious that the impact that this approach of the Qur’an has on society is to recognize the status of women and establish their position not only in the pre-Islamic era but in all eras, including the present time; because the thoughts and attitudes of the pre-Islamic era have manifested themselves in some way in every era, and adhering to the divine words, this eternal miracle can be a guide for all humanity. Therefore, the Holy Qur’an not only does not have a second-class view of women, but also considers them to be like men in creation and the existential system, and has recognized the value and necessity of women in various roles and aspects of social life.

کلیدواژه‌ها English

Women
Emotional Aspect
Social Impact
Support
Holy Qur’an
  1. قرآن کریم ترجمه ناصر مکارم‌شیرازی.

    1. آلوسی، محمودبن‌عبدالله. (1415 ق)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی. بیروت: دار الکتب العلمیه
    2. ابن‌کثیر دمشقی، اسماعیل‌بن‌عمرو. (1419 ق). تفسیر القرآن العظیم. بیروت: دارالکتب العلمیه.
    3. ابن‌عاشور، محمدالطاهربن‌محمد. (1404 ق). التحریر و التنویر. تونس: الدار التونسیه للنشر.
    4. ابن‌منظور، محمدبن‌مکرم. (1414 ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
    5. افشار، لیلا؛ رستمی، زهره. (1390). «ویژگی‌های زن شایسته از دیدگاه قرآن کریم». فصلنامه مطالعات قرآنی. دوره 2، شماره 5، پیاپی 5، صص 9_ 22.
    6. امینی‌پور، عبدالله. (1397). نواندیشی دینی در مسائل زنان. تهران: انتشارات توانمندان.
    7. بانکی‌پور فرد، امیرحسین. (1393). جایگاه و مسائل زنان در فرهنگ اسلام و تجدد. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
    8. بارانی، محمدجواد؛ سوسرایی، رضا؛ توسلی، عرفان؛ علمدارمقدم، سیدحسن. (1401). «جایگاه زن در اسلام». هفتمین همایش بین‌المللی مدیریت. تهران: روانشناسی و علوم انسانی با رویکرد توسعه پایدار.
    9. بحرانی، سید هاشم. (1416 ق). البرهان فی تفسیر القرآن. تهران: بنیاد بعثت.
    10. براتی، شهناز. (1391). مطالعه جامعه‌شناختی جایگاه زن در اسلام. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شیراز. دانشکده علوم اجتماعی.
    11. جوادی‌آملی. عبدالله. (1386). زن در آیینه جمال و جلال الهی. قم: نشر اسراء.
    12. حسینی، حمیده. (1388). جایگاه معنوی و حقوقی زن در اسلام. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه المصطفی العالمیه، دانشکده الهیات.
    13. حسینی عبدالعظیمی، حسین‌بن‌احمد. (1363). تفسیر اثناعشری. تهران: انتشارات میقات.
    14. حیدری‌نراقی، علی‌محمد. (1387). وسواس: شناخت و راه‌های درمان. تهران: چاپخانه اعتماد.
    15. خداپرستی، فرج‌الله. (1376). فرهنگ جامع واژگان مترادف و متضاد. شیراز: دانشنامه فارسی.
    16. دورانت، ویل. (1370). تاریخ تمدن. چاپ سوم، تهران: انتشارات اسلامی.
    17. دهخدا، علی اکبر. (1359). لغت نامه دهخدا. تهران: مؤسسه لغت‌نامه دهخدا
    18. راغب اصفهانی، حسین‌بن‌محمد. (1412 ق). المفردات فی غریب القرآن. بیروت: دارالعلم.
    19. زمخشری، محمود. (1407 ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل. بیروت: دارالکتاب العربی.
    20. فراهیدی، خلیل‌بن‌احمد. (1409 ق). العین. قم: موسسه دارالهجره.
    21. فخررازی، محمدبن‌عمر. (1420 ق). مفاتیح الغیب. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    22. فضل‌الله، سیدمحمدحسین. (1419 ق). من وحی القرآن. بیروت: دارالملاک للطباعه و النشر.
    23. قرشی، سیدعلی‌اکبر. (1371). قاموس القرآن. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
    24. قرشی، سیدعلی‌اکبر. (1377). احسن الحدیث. تهران: بنیاد بعثت.
    25. سید قطب، ابراهیم‌حسین‌شاذلی. (1412 ق). فی ظلال القرآن. بیروت: دارالشروق.
    26. طباطبایی، سیدمحمدحسین. (1417 ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
    27. طبرسی، فضل‌بن‌حسن. (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تهران: انتشارات ناصرخسرو.
    28. طبرسی، فضل‌بن‌حسن. (1377). جوامع‌الجامع. تهران: انتشارات دانشگاه تهران و مدیریت حوزه علمیه قم.
    29. طوسی، محمدبن‌حسن. (بی‌تا). التبیان فی التفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    30. عروجی، نفیسه. (1402). گونه شناسی و تحلیل آیات حمایتی از بانوان در قرآن کریم. استاد راهنما: نسیم تیموری، پایان نامه کارشناسی ارشد، تهران: مجتمع علوم اسلامی کوثر. مرکز مدیریت.
    31. کلینی، محمدبن‌یعقوب. (1348). الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
    32. مراغی، احمدبن‌مصطفی. (1405 ق). تفسیر المراغی. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    33. مصطفوی، حسن. (1360). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
    34. مکارم‌شیرازی، ناصر و همکاران. (1374). تفسیر نمونه. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
    35. مکون، ثریا؛ صانع‌پور، مریم. (1374). بررسی تاریخی منزلت زن. چاپ پنجم. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
    36. معین، محمد (1386). فرهنگ معین. چاپ سوم. تهران: زرین.
    37. مغنیه، محمدجواد. (1424 ق). الکاشف. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
    38. نورالدین فضل‌الله، مریم. (1405). المراه فی ظل الاسلام. چاپ چهارم. بیروت: دارالزهراء.

  • تاریخ دریافت 28 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 02 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش 08 دی 1403