قرآن و علوم اجتماعی

قرآن و علوم اجتماعی

سیاست‌گذاری‌های قرآن‌کریم در جامعه‌پذیری عفاف و حجاب

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه قرآن پژوهی پژوهشکده حکمت و دین پژوهی، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار گروه قرآن و حدیث دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران(نویسنده مسئول)
چکیده
 پژوهش حاضر درصدد پاسخ به این سؤال است که قرآن کریم به‌عنوان برنامه هدایت بشر، برای جامعه‌پذیری عفاف و حجاب چه سیاست‌هایی را به‌موقع اجرا گذاشت و آن‌ها را چگونه عملی کرد. بررسی توصیفی تحلیلی این مسئله حاکی از آن است که فرهنگ حجاب اسلامی تنها با صدور حکم پوشش پدید نیامد بلکه زمینه‌هایی فراهم شد تا امر درونی سازی پوشش اسلامی تسهیل شده و جامعه عصر نزول از زیست در اندیشه و فرهنگ جاهلی، به زیست در اندیشه و تشخص ایمانی مبدل شود. فضای فرهنگی اجتماعی و سیر نزول آیات آشکار داشت سیاست قرآن پیش از حجاب، منعطف بر تحقق زیست عفیفانه به‌عنوان هنجار در جامعه ایمانی بوده است. ازاین‌رو قرآن با تفکیک میان عفاف و پوشش و عدم تحمیل بار ایجاد عفاف بر حجاب، توجه به مراحل تحقق عفاف-از ارزش‌گذاری تا تثبیت هنجار سازی عفاف و پاک‌دامنی- سیاست‌های ضروری پذیرش حکم پوشش را بیان کرده و با ایجاد نوعی انضباط ایمانی، بر پایۀ شخصیت اجتماعی مؤمنان، فرد و جامعه‌ای پوشیده را محقق می‌نماید. شخصیت اجتماعی که بر مبنای ده مؤلفۀ اساسی ظرفیتش بنانهاده شده و نه تنها زنان بلکه مردان نیز در شکل‌گیری آن مؤثر بوده‌اند. پس از تحقق این امور، حکم حکومتی حجاب به منظور تشّخص‌ایمانی اجتماعی بانوان به صورت شرعی و سیاسی صادر شده و هنجارسازی و تداوم هویت و پوشش‌اسلامی را در پی داشت.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Policies of the Holy Qur'an in the Socialization of Chastity and Hijab

نویسندگان English

Abdul Karim Behjatpour 1
khadijeh ahmadibighash 2
1 Associate Professor, Department of Quran Studies, Institute of Wisdom and Religious Studies, Institute of Islamic Culture and Thought, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Quran and Hadith Faculty of Humanities, Tarbiat Modarres University , Tehran, Iran(Corresponding Author)
چکیده English

The present study seeks to answer the question of what policies the Holy Qur'an implemented, at the appropriate time, as a programme for the guidance of humanity, for the social acceptance of chastity and hijab. A descriptive-analytical study of this issue indicates that the culture of Islamic hijab did not emerge only by issuing the rule of hijab, but rather provided the grounds for facilitating the internalization of Islamic veiling and so, transforming the society of the era of descent of Qur'an from a life in thought and a culture of ignorance into a life in thought and a culture of faith. The socio-cultural atmosphere and the course of revelation of the verses made it clear that the policy of the Qur'an before the hijab was to establish a ground for prevailing chastity as a norm in a society of faith. Therefore, the Qur'an, by distinguishing between chastity and covering the body and not imposing the burden of chastity-creating on hijab, paying attention to the stages of realizing chastity - from valuing to establishing the norm of chastity and purity - expresses the necessary policies for accepting the rule of hijab and, by creating a kind of faith discipline, realizes a covered individual and society based on the social personality of believers. A social personality that is based on ten basic components of its capacity and not only women but also men have been effective in its formation. After the realization of these components, the rule on hijab has been issued as a government law in order to identify women's social faith in a religious and political manner and resulted in the norming and continuation of Islamic dress and identity.

کلیدواژه‌ها English

Revelation of the Qur'an
Islamic Dress
Chastity
Faith-based Society
Islamic Government
  1. * قرآن کریم.

    * نهج‌البلاغه.

    1. ابن‌بابویه، محمدبن‌علی. (1362). الخصال. قم: جامعه‌مدرسین.
    2. ابن‌عاشور، محمدطاهر. (1984 م). التحریر و التنویر. تونس: الدارالتونسیه‌النشر.
    3. ابن‌منظور، محمدبن‌مکرم. (1988 م). لسان‌العرب. بیروت: دار احیا التراث‌العربی.
    4. ابن‌ابی‌حاتم، عبدالرحمن‌بن‌محمد. (1419 ق). تفسیر القرآن العظیم. عربستان: مکتب‌نزارمصطفی‌الباز.
    5. بهجت‌پور، عبدالکریم. (1403). تفسیر تنزیلی (به ترتیب نزول). قم: پژوهشگاه‌فرهنگ‌واندیشه‌اسلامی.
    6. بهجت‌پور، عبدالکریم. (1398). روش فرهنگ‌سازی پاکدامنی در قرآن. قم: هاجر.
    7. بهجت‌پور، عبدالکریم. (1396). سیر فرهنگ‌سازی پوشش اسلامی (با رویکرد تفسیر تنزیلی). قم: تمهید.
    8. جعفریان، رسول. (1380). رسائل حجابیه. قم: دلیل‌ما.
    9. ریترز، جورج. (1391). نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر. تهران: علمی.
    10. شریف حیدری، محمد. (1394). جامعه‌پذیری‌دین در ایران. قم: پژوهشگاه فرهنگ و هنر و ارتباطات.
    11. طباطبایی، محمدحسین. (بی‌تا). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: اسماعیلیان.
    12. طبرسی، فضل بن علی. (1372). تفسیر مجمع البیان. تهران: ناصرخسرو.
    13. عاقلی، باقر. (1377). رضاشاه و قشون متحدالشکل. تهران: نامک.
    14. عروسی‌حویزی، عبدعلی. (1415 ق). تفسیر نورالثقلین. قم: اسماعیلیان.
    15. فاضلی، نعمت‌الله. (1374). «ارزیابی انتقادی نظریه نوسازی». نشریه پژوهش فرهنگی. شماره 1. صص 245-266.
    16. فیروزآبادی، محمدبن‌یعقوب. (1995 م). قاموس‌المحیط. بیروت: دارالکتب العلمیه.
    17. قاضی، نعمت‌الله. (1372). علل سقوط حکومت رضاشاه. تهران: آثار.
    18. کلینی، محمدبن‌یعقوب. (1429 ق). الکافی. قم: دارالحدیث.
    19. مدرسی، محمدتقی. (1377). تفسیر هدایت. مشهد: آستان قدس رضوی.
    20. مطهری، مرتضی. (1400). فسلفه حجاب. قم: صدرا.
    21. مکارم‌شیرازی، ناصر. (1371). تفسیر نمونه. تهران: داراکتب‌السلامیه.
    22. منتظری‌مقدم، حامد. (1384). «گونه‌های ازدواج در عصرجاهلی». فصلنامه تاریخ اسلام در آیینه پژوهش. سال دوم. شماره 4. صص127-156.

  • تاریخ دریافت 03 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری 01 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 16 اسفند 1403