اعتدال در ابعاد سه‌گانه ارتباطی انسان از منظر قرآن

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

2 کارشناسی فلسفه و کلام اسلامی ، دانشکده الهیات ، دانشگاه ایلام ، ایلام ، ایران

چکیده

تعادل اصلی اساسی در کلیه میدان‌های زندگی است. قرآن کریم انسان کامل را کسی می‌داند که در همه ابعاد زندگی از هرگونه افراط‌وتفریط بپرهیزد و تعادل و توازنی دقیق راه‌اندازی کند. این اعتدال، اعتدالی کامل و همه‌جانبه است. قرآن کریم برای ایجاد توازن و تعادل در همه ابعاد زندگی قوانینی مقرر فرموده که پایبندی به آن‌ها فرد را به زندگی معتدل و درنهایت صلاح و نیکی رهنمون می‌سازد. این پژوهش باهدف تبیین پایه‌ای بودن موضوع اعتدال در ابعاد سه‌گانه ارتباطی انسان (ارتباط باخدا، با خود و با جامعه) از منظر قرآن کریم و به روش تحلیلی توصیفی نگاشته شده است. ابتدا به اهمیت اعتدال از دیدگاه قرآن پرداخته و سپس به بازنمایی اعتدال در ابعاد سه‌گانه ارتباطی انسان می‌پردازد: ارتباط باخدا (اعتدال در حوزه عقاید و باورها، در بیم و امید، در عبادت)، ارتباط با خود (اعتدال در شخصیت، اعتدال در میل به دنیا و آخرت، اعتدال در کار و تلاش، اعتدال در توجه به جسم و روح، اعتدال در خوردن و آشامیدن، اعتدال در خواب‌وبیداری، در استفاده از نعمت‌ها و زینت‌های دنیا) و ارتباط با سایر انسان‌ها (اعتدال در اخلاق: اعتدال در تمجید و ملامت، در شوخی و جدیت، در حلم و غضب، اعتدال در گفتار؛ اعتدال در رفتار: اعتدال در دوستی و دشمنی، در عفو و انتقام، در انفاق). نتیجه آنکه اعتدال به‌عنوان یک اصل قرآنی در همه شئون زندگی فردی و اجتماعی و تمامی فعالیت‌های انسانی و در همه‌جا به‌عنوان یک اصل مطرح است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Moderation in the Three Dimensions of Human Communication from the Perspective of the Qur'an

نویسندگان [English]

  • fatemeh seyfalie 1
  • maryam ebrahimi 2
1 PhD in Quran and Hadith Sciences, Faculty of Theology, Ilam University, Ilam, Irany
2 BA in Islamic Philosophy and Theology, Faculty of Theology, Ilam University, Ilam, Iran
چکیده [English]

Moderation is essential in all areas of life. The Holy Qur'an considers a perfect person to be someone who avoids any extremes in all aspects of life and establishes a precise balance. This balance is a complete and comprehensive moderation. In order to create balance in all aspects of life, the Holy Qur'an has prescribed rules that adherence to them will lead a person to a moderate and ultimately good life (Hayat Tayyibah). This research aims to explain the basicity of moderation in the three dimensions of human communication (relationship with God, oneself and society) from the perspective of the Holy Qur'an using a descriptive analytical method. First, it deals with the importance of moderation from the perspective of the Qur'an, and then with the representation of moderation in the three dimensions of human communication: Communication with God (moderation in beliefs, in fear and hope, in worship), communication with oneself (moderation in personality, in desire for this world and the hereafter, in work and effort, in paying attention to the body and soul, in eating and drinking, in sleeping, in using the blessings and ornaments of the world) and communication with other people (moderation in ethics: in praise and blame, in joking and seriousness, in kindness and anger; moderation in speech; and moderation in behavior, in friendship and enmity, in forgiveness and revenge, in giving charity). The result is that moderation as a Quranic principle is in all aspects of personal and social life and all human activities

کلیدواژه‌ها [English]

  • Moderation
  • Communication
  • Extremes
  • Holy Quran
  1. *قرآن کریم.

    *نهج‌البلاغه.

    *صحیفه سجادیه.

    1. ابن منظور، محمد بن مکرم، (1414 ق)، لسان العرب. بیروت، دارالفکر.
    2. ابوحمزه ثمالی، ثابت بن دینار، (1420 ق)، تفسیر القرآن الکریم، بیروت، دارالمفید.
    3. احمدپور علی، (1399)، «بررسی اعتدال و آثار و موانع آن از دیدگاه شهید مطهری»، اخلاق، شماره 37: 88_65.
    4. اربلی، علی بن عیسی، (1381 ق)، کشف الغمه، تبریز، بنی هاشمی.
    5. اژدر پیری سارمانلو، (1394)، «سبک زندگی ایرانی – اسلامی به مانند الگوی اعتدال در زندگی»، پژوهش ملل، دوره اول، شماره 1، ص 112_97.
    6. بروجردی، حسین، (1386)، جامع احادیث الشیعه، تهران، فرهنگ سبز.
    7. بهشتی، احمد، (1389)، «رهبری نیروها در پرتو عقل، تربیت کودک در جهان امروز»، موعود امم، شماره 29، ص 44_27.
    8. پیری سارمانلو، اژدر، (1394)، سبک زندگی ایرانی – اسلامی به مانند الگوی اعتدال در زندگی، پژوهش ملل، دوره اول، شماره 1، ص: 60_40.
    9. تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، (1366)، غررالحکم و دررالکلم، قم، دفتر نشر تبلیغات.
    10. حسنی، فاطمه، حسنی، ماریه، (1397)، «بررسی اعتدال در زندگی اجتماعی از نگاه امام علی (علیه السلام)»، کنفرانس بین المللی پژوهش‌های دینی، علوم اسلامی، فقه و حقوق در ایران و جهان اسلام.
    11. حکیمی، محمدرضا، محمد، علی، (بی‌تا)، الحیاة. تهران، نشر فرهنگ اسلامی.
    12. خوانساری، محمد بن حسین، (1366)، شرح غررالحکم، تهران، دانشگاه تهران.
    13. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، (1412 ق)، مفردات الفاظ القران. بیروت، دارالقلم. الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل.
    14. راوندی کاشانی، فضل الله بن علی، (بی‌تا)، النوادر، تهران، بنیاد فرهنگ اسلامی کوشان پور.
    15. رشیدرضا، محمد، (1426 ق)، المنار، بیروت، دارالکتب العلمیه.
    16. شاذلی، سید بن قطب، (1412 ق)، فی ظلال القرآن، بیروت، دارالشروق.
    17. شهید ثانی، زین الدین بن علی، (1409 ق)، منیه المرید، قم، مکتب الاعلام الاسلامی.
    18. صدوق، محمد بن علی، (1376)،‌ الامالی، تهران، کتابچی.
    19. طباطبایی، سیدمحمدحسین، (1374)، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، قم، دفتر انتشارات اسلامی.
    20. طبرسی، فضل بن حسن، (1360)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو.
    21. طبرسی، فضل بن حسن، (1377)، جوامع الجامع، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
    22. عروسی حویزی، عبد علی بن جمعه، (1415 ق)، تفسیر نور الثقلین، قم، اسماعیلیان.
    23. فخررازی، محمدبن عمر، (1420 ق)، مفاتیح الغیب، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
    24. کراجکی، محمدبن علی، (1385 ق)، کنزالفوائد، دارالاضواء.
    25. کلینی، محمد بن یعقوب، (1407 ق)، اصول الکافی، قم، اسوه.
    26. لیثی واسطی، علی بن محمد، (1376)، عیون الحکم و المواعظ، قم، دارالحدیث.
    27. مجلسی، محمدباقر، (1403 ق)، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
    28. مروتی، سهراب، غلامی، صلاح الدین، (1395)، «راهبردهای تربیتی اعتدال فرهنگی در قرآن و حدیث»، آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث، شماره 3، ص 38_19.
    29. مغنیه، محمدجواد، (1424 ق)، تفسیر الکاشف، تهران، دارالکب الاسلامیه.
    30. مفید، محمد بن محمد، (1413 ق)، الامالی، قم، کنگره شیخ مفید.
    31. مکارم شیرازی، ناصر، (1374)؛ تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
    32. نوری، حسین، (1408 ق)، مستدرک الوسایل و مستنبط المسائل، قم، آل البیت.