دلالت‎های سیاسی اجتماعی سوره کهف در پرتوی تحلیل ساختاری آن

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

2 کارشناسی ارشد تولید سیما، صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، تهران، ایران

چکیده

تفسیر ساختاری و کشف اغراض اصلی سُوَر قرآن کریم ازجملۀ روش‎های نوین در عرصۀ تفسیر قرآن کریم بوده که کمتر موردتوجه واقع‌شده است. این مقاله درصدد است سورۀ کهف را تحلیلی ساختاری نماید و دلالت‎های سیاسی اجتماعی آن را بر اساس اغراض محوری آن تبیین نماید. برای رسیدن به این هدف از روش تفسیر ساختاری و تحلیل مضمون استفاده‌شده است. به استناد شاخص‎های کشف اغراض سُوَر، یافته‎ها حاکی از آن است که توحیدمداری و شرک دو موضوع محوری سورۀ کهف به شمار می‎روند که به دیگر آیات این سوره، نظم و انسجام بخشیده‎اند. بر این اساس، عدم تبعیت از سبک زندگی مشرکان، تبیین و قیام علیه رژیم طاغوتی مشرکان منکر قیامت و معاد، استراتژی هجرت از جامعۀ مشرک برای حفظ ایمان و کسب آزادی فرهنگی و حمایت از مستضعفان ازجملۀ دلالت‎های سیاسی اجتماعی سوره کهف در وضعیت حاکمیت شرک در جامعه محسوب می‌شود. همچنین مبارزه با ظلم و برقراری عدالت و رفع تهدید و تأمین امنیت، مشارکت مردم و کارآمدی حکومت الهی ازجملۀ دلالت‎های سیاسی اجتماعی سوره کهف در وضعیت حاکمیت توحید در جامعه است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Socio-Political Implications of Surah Al-Kahf in the Light of its Structural Analysis

نویسندگان [English]

  • aliasghar nasiri 1
  • mahdi nasiri 2
1 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran
2 Master's Degree, Radio Production, Islamic Republic of Iran Broadcasting, Tehran, Iran
چکیده [English]

Structural interpretation and discovery of the main purposes of the Holy Qur’an are among the new methods in the field of interpretation of the Holy Qur’an, which have received less attention. This article attempts to make a structural analysis of Surah Al-Kahf and explain its political and social implications based on its central purposes. To achieve this goal, the method of structural interpretation and thematic analysis has been used.
Based on the indicators of discovering the purposes of Surah Al-Kahf, the findings indicate that monotheism and polytheism are the two main topics in this surah, which give order and coherence to the other verses of it. On this basis, non-compliance with the lifestyle of the polytheists, explanation and uprising against the tyrannical polytheist system that denies Resurrection and Judgment Day, and the strategy of emigration from the polytheist society in order to preserve the faith, obtain cultural freedom, and protect the oppressed are among the social and political solutions during the polytheist government in society. Fighting injustice, establishing justice, removing threats, providing security, people’s participation, and the efficiency of divine rule are among the socio-political solutions during the monotheist government in society.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Surah Al-Kahf
  • Structural Interpretation
  • Monotheism
  • Polytheism
  • Socio-Political Implications
  1. انوری، حسن و همکاران، (1381)، فرهنگ بزرگ سخن، تهران، انتشارات سخن.
  2. خامه‏گر، محمد، (1381)، «درآمدی بر تفسیر ساختاری قرآن»، پژوهش‎های قرآنی، شماره 29 و 30، بهار و تابستان، 206 –
  3. رشید رضا، محمد، (1990 م)، تفسیر القرآن الحکیم (تفسیر المنار)، قاهره، الهیئة المصریة العامة للکتاب.
  4. سیوطی، جلال‎الدین (1416 ق). الإتقان فی علوم‎القرآن، لبنان، دار الفکر.
  5. شحاته، عبدالله محمود، (1377)، درآمدی به تحقیق در اهداف و مقاصد سوره‌های قرآن کریم، ترجمۀ سیدمحمدباقر حجتی، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
  6. شیخ‎زاده و دیگران، (1390)، «تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‎های کیفی»، اندیشه مدیریت راهبردی، سال پنجم، شماره دوم، پاییز و زمستان 1390، شماره پیاپی 10، ص 151- 198.
  7. طباطبایی، محمدحسین، (1374)، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی همدانی، قم، دفتر انتشارات اسلامی.
  8. طبرسی، فضل بن حسن (1359)،مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن، ترجمه احمد بهشتی، تهران، فراهانی.
  9. عمید، حسن، (1371)، فرهنگ عمید، تهران، سخن.
  10. فیروزآبادی، مجدالدین أبو طاهر محمد بن یعقوب (1996 م). بصائر ذوی التمییز فی لطائف الکتاب العزیز، القاهرة، المجلس الأعلى للشئون الإسلامیة/ لجنة إحیاء التراث الإسلامی.
  11. قطب، سید، (1386)، فی ظلال القرآن، بیروت، دار احیاءالتراث العربی.
  12. قمی، علی بن ابراهیم (1404 ق). تفسیر القمی، قم، دارالکتب.
  13. معین، محمد، (1360)، فرهنگ فارسی، تهران، امیرکبیر.
  14. مکارم شیرازى، ناصر و همکاران (1374). تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه.
  15. Attride-Stirling, J. (2001), “Thematic Networks: An Analytic Tool for Qualitative Research”, Qualitative Research, Vol. 1, No. 3, Pp. 385-405.
  16. Braun, V. & Clarke, V. (2006), “Using thematic analysis in psychology”, Qualitative Research in Psychology, Vol. 3, No. 2, Pp. 77-101.