قرآن و علوم اجتماعی

قرآن و علوم اجتماعی

تحلیل مسئله نابرابری حقوقی و منزلتی در اشتغال زنان از دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
محمود کریمی بناد کوکی 1
حسن اخباری 2
مهدی حمزه پور 3
1 استاد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری، علوم قرآن و حدیث، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران(نویسنده مسئول)
3 دانشیار گروه علوم تصمیم و سیستم های پیچیده، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران
10.22034/arq.2025.242439
چکیده
 
مسئله نابرابری‌های حقوقی و منزلتی زنان به‌عنوان یکی از مسائل روز جامعه ایرانی، محصول عدم تبیین دقیق دیدگاه اسلامی در باب انسان‌شناسی و هستی‌شناسی است. عدم شناخت صحیح از جایگاه زن و مرد و وظایف محوله و نقش‌های هر یک در نظام هستی، موجب ایجاد فرضیه نابرابری در حوزه اشتغال شده است؛ ازاین‌رو در این مقاله دیدگاه یکی از متألهان معاصر که نگاه حداکثری به دین دارد، با استفاده از روش تحلیل مضمون مورد مطالعه قرار گرفت. تحلیل شبکه مضامین موجود در آثار جوادی آملی نشان‌دهنده آن است که در دیدگاه ایشان آنچه موجب تمایز افراد می‌شود، همانا کمالات مرتبط با روح بوده که بین زن و مرد مشترک است و در این پژوهش تحت عنوان مضمون فراگیر «فضائل» از آن یادشده است و آنچه مفروضِ نابرابری بین زن و مرد است، مربوط به اقتضائات حیات دنیوی و متناسب با حکمت الهی مبنی بر جریان یافتن صحیح زندگی در این دنیاست و موجب اختلاف حقوقی و منزلتی این دو نخواهد بود و تحت عنوان مضمون فراگیر «مشاغل» جایابی شده است؛ لذا این دو صنف علاوه بر آنکه در امکان تحصیل کمالات حقیقی مشترک‌اند؛ در بسیاری از امور مربوط به اشتغال نیز دارای حق مشترک هستند.



کلیدواژه‌ها
نابرابری‌های حقوقی و منزلتی
حقوق زنان
تفکیک جنسیتی
اشتغال زنان
آیت‌الله جوادی آملی

موضوعات

عنوان مقاله English

An Analysis of Legal and Status Inequality in Women’s Employment from the Perspective of Ayatollah Javadi Amoli

نویسندگان English

mahmoud Karimi Benadkooki 1
hasan akhbari 2
mahdi hamzehpoor 3
1 Professor, Department of Qur’anic Sciences and Hadith, Faculty of Theology and Islamic Studies, Imam Sadiq University, Tehran, Iran
2 PhD Candidate in Qur’anic Sciences and Hadith, Imam Sadiq University, Tehran, Iran (Corresponding Author)
3 Associate Professor, Department of Decision Sciences and Complex Systems, Faculty of Islamic Studies and Management, Imam Sadiq University, Tehran, Iran
چکیده English

The issue of legal and status inequalities affecting women—one of the current social concerns in Iranian society—results from the lack of a precise articulation of the Islamic perspective on anthropology and ontology. An inadequate understanding of the stations of women and men, their assigned responsibilities, and their respective roles within the cosmic order has led to the assumption of inequality in the domain of employment. Accordingly, this article examines the views of a contemporary theologian who adopts a maximalist approach to religion, employing thematic analysis as its methodological framework. The thematic network derived from Javadi Amoli’s works indicates that, in his view, what distinguishes individuals are the perfections pertaining to the soul, which are shared between men and women and are referred to in this study as the overarching theme of “virtues.” By contrast, what is presumed to constitute inequality between men and women pertains to the contingencies of worldly life and aligns with divine wisdom aimed at ensuring the proper functioning of life in this world. These matters do not, therefore, generate legal or status disparities between the two sexes and are categorized under the overarching theme of “tasks.” Consequently, not only do both groups share the capacity for attaining genuine perfections, but they also possess common rights in many employment‑related matters.

کلیدواژه‌ها English

Legal and status inequalities
s rights
Gender segregation
Women&‌‌‌‌rsquo
s employment
Ayatollah Javadi Amoli
*قرآن کریم.
 
-         احمد، لیلا، (1394)، زنان و جنسیت در اسلام: ریشه‌های تاریخی جدال امروزی، (فاطمه صادقی، مترجم)، تهران: انتشارات نگاه معاصر.
-         احمدی بیغش، خدیجه. (۱۳۹۸). ارزیابی جایگاه حقوقی زن در کنوانسیون‌های بین‌المللی بر اساس تفسیر تسنیم. مطالعات تفسیر تطبیقی. ۵ (۹)، صص ۵۵-۸۴.
-         آذرطوس، سیده عالیه. (۱۳۹۸). سعادت زن در قرآن با تکیه‌بر نظر آیت‌الله جوادی آملی. مطالعات تربیتی و اجتماعی قرآن و عترت. ۳ (۹)، صص ۶۳-۷۸.
-         افضلی شیخی، لیلا. (۱۳۹۹). بررسی و تحلیل کلامی جایگاه زن از دیدگاه جوادی آملی و محمد غزالی (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). زاهدان: دانشگاه سیستان و بلوچستان.
-         امینی، زهره سادات. (۱۳۹۷). سرشت زن از دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی، نتایج و پیامدهای آن. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. قم: دانشگاه الهیات و معارف اسلامی هدی.
-         بخاری، محمد بن اسماعیل. (1422ق)، الجامع المسند الصحیح، بیروت: دار طوق النجاة
-         براریان مرزونی، رقیه. (۱۳۹۵). شخصیت‌شناسی زن با رویکرد تطبیقی در تفسیر مخزن العرفان و تسنیم. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه مازندران، بابلسر.
-         براریان، رقیه. (۱۳۹۸). مطالعه تطبیقی نشوز زن با تکیه بر آیه ۳۴ نساء با نگاه تفسیری بانو امین اصفهانی و آیت‌الله جوادی آملی. فصلنامه مطالعات تفسیری. ۱۰ (۴۰)، صص ۱۰۲-۱۳۱.
-         الجبوری، ماهر علی حسین. (۱۴۰۱). مسائل زنان، بینشی قرآنی در پرتو دیدگاه آیت‌الله شیخ جوادی آملی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه ادیان و مذاهب قم.
-         جوادی آملی، عبدالله، (1385ا). تسنیم، قم: مرکز نشر اسراء
-         جوادی آملی، عبدالله، (1386). سرچشمه اندیشه، قم: مرکز نشر اسراء
-         جوادی آملی، عبدالله، (1388الف). تفسیر موضوعی، قم: مرکز نشر اسراء
-         جوادی آملی، عبدالله، (1388 ب). حق و تکلیف در اسلام، قم: مرکز نشر اسراء
-         جوادی آملی، عبدالله، (1388 پ). زن در آینه جلال و جمال، قم: مرکز نشر اسراء
-         جوادی آملی، عبدالله، (1388 ت). نسیم اندیشه. قم: مرکز نشر اسراء
-         جوادی آملی، عبدالله، (1390). ادب قضا در اسلام. قم: مرکز نشر اسراء
-         حیدری راد، طیبه. (۱۴۰۰). بررسی تطبیقی شهادت زنان با استناد به آیه ۲۸۲ بقره از دیدگاه مولفان لیدن و تسنیم. مطالعات تطبیقی قرآن و حدیث. ۳ (۲)، صص ۱۵۴-۱۸۲.
-         خانی، زهرا. (۱۳۹۹). مبانی هرمنوتیکی در تفسیر آیات زنان موردپژوهی آیت‌الله جوادی آملی و اسما بارلاس. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه ادیان و مذاهب، تهران.
-         خانی، زهرا. (۱۴۰۱). «امکان‌سنجی معرفت‌شناسی فمینیستی در نظام معرفت‌شناسی آیت‌الله جوادی آملی». حکمت اسراء. ۴ (۱۰)، صص ۱۶۳-۱۷۸.
-         خسروپناه، عبدالحسین. (1382). گستره شریعت. تهران: دفتر نشر معارف.
-         درخشه، جلال؛ اعتمادی، اصغر؛ ردادی، محسن. (۱۳۹۴). «تحلیل مضمونی اعتماد در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای». جستارهای سیاسی. شماره 3، صص 30-46.
-        دیانی دردشتی، زهرا، حسینی میرصفی، سیده فاطمه. (1398). «بررسی تطبیقی اشتغال زنان بر مبنای آیات قرآن با تأکید بر آرای آیت‌الله جوادی آملی و سید قطب». مطالعات تفسیر تطبیقی. شماره 7. صص 79-1-9.
-         سیوطی، جلال الدین. (بی‌تا). الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور. بیروت: دارالفکر.
-         صفریان مقدم، مریم. (۱۳۹۶). بررسی تطبیقی تربیت زن از دیدگاه روسو و علامه جوادی آملی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه شاهد تهران.
-         عابدی جعفری، حسن؛ تسلیمی، محمد سعید؛ فقیهی، ابوالحسن؛ شیخ زاده، محمد. (۱۳۹۰). «تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی». اندیشه مدیریت راهبردی. شماره 5. صص 151-198.
-         عسلی نژاد، زینب. (۱۴۰۱). تحلیل و بررسی جایگاه زن در خانواده و اجتماع از منظر علامه جوادی آملی و سید قطب. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه صنعتی سهند تبریز.
-         عیسی زاده، رقیه. (۱۳۹۵). مقایسه‌ی آرای آیت‌الله جوادی آملی با آموزه‌های تفسیر نمونه درخصوص جایگاه زن در اسلام. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه مازندران.
-         لیندلوف، تامس؛ تیلور، برایان. (1388) روش‌های تحقیق کیفی در علوم ارتباطات. ترجمه عبدالله گیویان. تهران: همشهری.
-        مجتهد شبستری، محمد. (1374). «متون دینی و هرمنوتیک». نقد و نظر. شماره 2. صص 26-12.
-         مرنیسی، فاطمه. (1370). زنان پرده‌نشین و نخبگان جوشن‌پوش. ترجمه ملیحه مغازه‌ای. تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.
-         مطهری، مرتضی. (بی‌تا). وحی و نبوت. قم: صدرا.
-         نرمانی، کبری. (۱۳۹۷). مطالعه مقایسه‌ای نظام شخصیتی زن از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای و آیت‌الله جوادی‌آملی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه شیراز.
-         هاشمی نسب، آمنه سادات. (۱۴۰۱). نقش حقوقی زن در تعالی خانواده از منظر علامه طباطبایی (ره) و آیت‌الله جوادی آملی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه پیام نور مازندران، بهشهر.
 
-        Barlas, Asma. (2002). Believing Women in Islam: Unreading Patriarchal Interpretations of the Qur'an. University of Texas Press.
-        -King, Nigel. & Horrocks, Christine. (2010). Interviews in qualitative research, London: Sage.

  • تاریخ دریافت 09 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 28 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 11 آبان 1404